મારી હસ્તી મારી પાછળ એ રીતે વીસરાઈ ગઈ
આંગળી જળમાંથી કાઢી, ને જગા પુરાઈ ગઈ !
ઓજસ પાલનપુરી

લયસ્તરો બ્લોગનું આ નવું સ્વરૂપ છે. આ બ્લોગને  વધારે સારી રીતે માણી શકો એ માટે આ નિર્દેશિકા જોઈ જવાનું ચૂકશો નહીં.

Archive for અછાંદસ

અછાંદસ શ્રેણીમાંના બધા પોસ્ટ (કક્કાવાર), સંપૂર્ણ પોસ્ટ માટે ક્લીક કરો.

'મા' સિરિયલ - કીર્તિકાંત પુરોહિત
'મિત્ર'ને છરી પાછી આપતાં - એલ્ડર ઓલસન
'સૂર્યને શિક્ષા કરો' - લાભશંકર ઠાકર
() - મીના છેડા
() - સુરેશ દલાલ
()- મીના છેડા
(-) કબીર અનુ. મોહનદાસ પટેલ
(અછાંદસ) કિરણકુમાર ચૌહાણ
(આકર્ષણ) - શેશ્લો મિલોશ
(આખરની તૈયારી) - વિપિન પરીખ
(આમ તો) સુરેશ દલાલ
(આહ ! આલિંગાઈ કવિતા) - ચંદ્રકાંત શાહ
(ઇનકાર) - અનામી (ગ્રીક) (અંગ્રેજી અનુ.: ડુડલી ફિટ્સ) (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
(ઇનકાર) - ભાગ : ૨
(ઈરાદો) - લાભશંકર ઠાકર
(ઉસ્તાદ) - જયશ્રી ભક્ત
(એકબીજાને) - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના (અનુ. સુશીલા દલાલ)
(એકલો) રાજેશ પંડ્યા
(કદ) - મદનકુમાર અંજારિયા 'ખ્વાબ'
(કશુંક) - કિશોર શાહ
(કિતાબ) - અમૃતા પ્રીતમ
(ગીત) - લેનર્ડ કોહેન
(જીવી શકીશ ?) - આર.એસ.દૂધરેજિયા
(તૈયાર છું) - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, અનુ.: શૈલેશ પારેખ
(પંખી) - સિલાસ પટેલિયા
(પુષ્પગુચ્છ)- ગુલાબ દેઢિયા
(બુદ્ધ) - બોધિસત્વ
(ભિખારી) - કૈલાસ વાજપેયી (અનુ. નલિની માડગાંવકર)
(મારું દુઃખ) - રાવજી પટેલ
(મારું હૃદય) - ડોરથી લાઇવસે (અનુ. શીરીન કુડચેડકર)
(રસોઇ) - કુમાર અંબુજ (અનુ. ? )
(સતત) - પન્ના નાયક
(સત્ય અને બળ) - રધુવીર ચૌધરી
(સાક્ષી) - માર્કસ આર્જેન્ટેરિયસ (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
(સાક્ષી) - માર્કસ આર્જેન્ટેરિયસ (અનુ. રાજેશ વ્યાસ 'મિસ્કીન')
(સૌભાગ્યવતી યાદ) -પન્ના નાયક
(હજીય) - રાજેશ પંડ્યા
- (અનામી) (સંસ્કૃત) અનુ. સુરેશ દલાલ
- લાભશંકર ઠાકર
- સુરેશ દલાલ
-- - સાનાઉલ હક - અનુ.નલિની માડગાંવકર
-મળશે ત્યારે - જગદીશ જોષી
...અથવા પ્રભુ તું ન મળે તો સારું - દિનેશ દલાલ
...એટલે - વિપિન પરીખ
DISTANCE - વિપિન પરીખ
Schizophrenia - અશરફ ડબાવાલા
The crescent moon: પ્રતિપદા - ઉશનસ્
~ - કાજલ ઓઝા - વૈદ્ય
~ - કાજલ ઓઝા - વૈદ્ય
અ-પ્રતિભાવ - જગદીશ જોષી
અ-બોધકથા – ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા
અંગત અંગત : ૦૧ : સ્વપ્નાના ભાગીદારોનું ઋણ
અંગત અંગત : ૧૩ : વાચકોની કલમે - ૦૯
અંતિમ ઈચ્છા - જિતેન્દ્ર વ્યાસ
અંધકાર - સુરેશ જોષી
અંધારપટ - મીનાક્ષી કૈલાશ પંડિત
અંધારું - પુરુરાજ જોષી
અછાંદસ - પન્ના નાયક
અછાંદસ - સુરેશ દલાલ
અજાણ વિદ્યા - ધીરુ મોદી
અજ્ઞાત સૈનિકની કબર - અબ્દુલ્લા પેસિઉ (અનુ. અનિલ જોશી)
અડધે રસ્તે - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના (અનુ. ઉષા પટેલ)
અતિથિગૃહ - રૂમી (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
અનુભવ - જગદીશ જોષી
અનુભૂતિ - એષા દાદાવાલા
અનુભૂતિ... - મણીન્દ્ર રાય
અને – હેમેન શાહ
અપેક્ષા - પન્ના નાયક
અફર નિયમ - જ્હોન પોવેલ
અભાવ - ગુણવંત શાહ
અભિસાર - સુનંદા ત્રિપાઠી (ઊડિયા) (અનુ: ઉત્પલ ભાયાણી)
અમદાવાદ - રાધેશ્યામ શર્મા
અમસ્તું - લાભશંકર ઠાકર
અરણ્ય-રુદન - પ્રીતિ સેનગુપ્તા
અર્ધસત્ય - દિલીપ ચિત્રે (અનુ. ધવલ શાહ)
અર્પણ-કાવ્ય - બર્ટ્રાંડ રસેલ
અલ્લાહ !
અવદશા - વિપિન પરીખ
અશબ્દ રાત્રિ - પ્રિયકાન્ત મણિયાર
અશ્વમેધયજ્ઞ - અમૃતા પ્રીતમ
અસાધારણ પળ - કેનેથ વ્હાઈટ
અહીં હું આ કરી રહ્યો છું - લિયોનાર્ડ કોહેન (અનુ. જગદીશ જોષી)
આ ચાર ક્ષણ - રમેશ પાનસે (અનુ. જયા મહેતા)
આ વખતે નહીં - પ્રસૂન જોશી
આ હવા - પ્રવીણ ગઢવી
આંખની સામે ઊભરાય છે દ્રશ્યો - શ્રીનાથ જોશી
આકાશ - ચિનુ મોદી
આકાશનો સોદો - ચંદ્રકાન્ત શેઠ
આખરની કમાઈ - કુસુમાગ્રજ (અનુ.જયા મહેતા)
આત્મની આરામગાહે - મકરંદ દવે
આત્મમિલન - અમૃતા પ્રીતમ
આદિ ધર્મ - અમૃતા પ્રીતમ
આધુનિક વધસ્તંભ - વાસુદેવ નિર્મળ
આનંદની કવિતા - યશવંત વાઘેલા
આનંદલોક - કુસુમાગ્રજ
આપણા ખીસાના પાકીટમાં (મરાઠી) - વર્જેશ સોલંકી (અનુ. અરુણા જાડેજા)
આપણે - મનસુખ લશ્કરી
આમંત્રણ - ઓરિયાહ માઉન્ટન ડ્રીમર (અનુ. ઋષભ પરમાર)
આયામ - મનિષા જોષી
આરોપી - હોર્સ્ટ બીનેક
આવ મારી પાસે - એન વિલ્કિન્સન (અનુ. અપૂર્વ કોઠારી)
આવજે મિત્ર - સરજી એસિનિન
આવતા ભવે - વિપિન પરીખ
આવશે દિવસો કવિતાના - (રશિયન) મારિના ત્સ્વેતાયેવા (અનુ. વિષ્ણુ પંડ્યા)
ઈચ્છાકુંવરી - સરૂપ ધ્રુવ
ઈથાકા - સી. પી. કેવેફી
ઈસુ તથા શ્રી મોહનદાસ ગાંધીને - વિપિન પરીખ
ઉમાશંકર વિશેષ :૦૭: કવિની ઇચ્છા
ઉમાશંકર વિશેષ :૦૮: આગ અને હિમ
ઉમાશંકર વિશેષ :૦૯: માઈલોના માઈલો મારી અંદર - ઉમાશંકર જોશી
ઉમાશંકર વિશેષ :૧૧: પ્રશ્નો - ઉમાશંકર જોષી
ઊઠબેસ - અનામી (અનુ. હરિવલ્લભ ભાયાણી)
ઊલટી રમત - તસલીમા નસરીન (અનુ. સોનલ પરીખ)
ઋણાનુબંધ -અખિલ શાહ
એ જ આવશે ! - ચંદ્રકાંત શેઠ
એ જ રાત - યાનિસ રિતસોસ
એ જિંદગી - ઉશનસ્
એ મુસાફર હશે એકલો - હરીન્દ્ર દવે
એ લોકો - પ્રિયકાંત મણિયાર
એ લોકો - વિપિન પરીખ
એ શહેર - પ્રીતિ સેનગુપ્તા
એક આશીર્વાદ - દુષ્યંતકુમાર
એક કવિતા - જ્યોતિષ જાની
એક કવિતા પૂરી કરું છું કે - સંસ્કૃ તિરાણી દેસાઈ
એક કાવ્ય - મનીષા જોશી
એક કાવ્ય - મનીષા જોષી
એક ક્ષણ -માધવ રામાનુજ
એક ટૂંકો પરિચય - વિપિન પરીખ
એક ટેલિફોન ટોક - ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા
એક પંખીને કંઈક - ઉમાશંકર જોષી
એક પગલાની પીછેહઠ - રોબર્ટ ફ્રોસ્ટ (અનુ. જગદીશ જોષી)
એક પ્રશ્નપત્ર - ઉદયન ઠક્કર
એક સંદેશો - રાજેન્દ્રસિંહ રાયજાદા
એક સવારે - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (અનુ. દક્ષા વ્યાસ)
એક સુસ્ત શરદની રાતે - નિનુ મઝુમદાર
એકલતા - જગદીશ જોષી
એકલવાયો - હરીન્દ્ર દવે
એકલો - નિરંજન ભગત
એકાકી - યજ્ઞેશ દવે
એક્શન રિપ્લે…! -એષા દાદાવાળા
એને તમે શું કહેશો ? - પન્ના નાયક
એરંડો - સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર
એવા દેશમાં - વિપિન પરીખ
ઑફિસ મૈત્રી - ગેવિન એવર્ટ (અનુ. સુજાતા ગાંધી)
ઓપરેશન પહેલાંની રાત -વિપિન પરીખ
ઓળખ - ભગવતીકુમાર શર્મા
ઓળખાણ - શકૂર સરવૈયા
કક્કાજીની અ-કવિતા - ચંદ્રકાંત શેઠ
કદ - માર્જોરી પાઈઝર (અનુ. જયા મહેતા)
કદાચ -વિપિન પરીખ
કબાટમાંનાં પુસ્તકો - શંકર વૈદ્ય (અનુ. અરુણા જાડેજા)
કબૂલાત -'આદિલ' મન્સૂરી
કબૂલાત - 'આદિલ' મન્સૂરી
કલિંગ - શ્રીકાંત વર્મા
કળાનો અંત - રેઈનર કુંજે
કવચ - હરીન્દ્ર દવે
કવિ - રિલ્કે ( અનુવાદ - ચંદ્રકાંત દેસાઈ)
કવિતા - અમૃતા પ્રીતમ
કવિતા - એન્તુનિન બાર્તૂશેક - અનુ. અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ
કવિતા - જયન્ત પાઠક
કવિતા - પન્ના નાયક
કવિતા - પન્ના નાયક
કવિતા : બ્રેસ્ટ કેન્સરની - એષા દાદાવાળા
કવિતા ન કરવા વિશે કવિતા - જયન્ત પાઠક
કવિતા બાબત બેએક વાતો - સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર
કવિતા વિશે ત્રણ રચનાઓ - જયન્ત પાઠક
કવિતાની તાકાત - મદન ગોપાલ લઢા (અનુ. સુશી દલાલ)
કવિનું શબ - મનમોહન નાતુ
કવિનો હાથ - નલિન રાવળ
કાઈપો ! - રમેશ પારેખ
કાગળ -સુરેશ દલાલ
કાઝાનઝાકીસ - અમૃતા પ્રીતમ
કાફલો - સદાશિવ વ્યાસ
કાલે- -સુરેશ હ. જોશી
કાળ - ધીરેન્દ્ર મહેતા
કાળને - : મહેન્દ્ર અમીન
કાવ્યત્રયી - મદનકુમાર અંજારિયા 'ખ્વાબ'
કિંમત - જયશ્રી ભક્ત
કીડી - મનહર મોદી
કૂર્માવતાર – પન્ના નાયક
કેટલાંક બાળકો - નરેન્દ્ર સક્સેના (અનુ. નૂતન જાની)
કેટલાક તડકા કેટલા આકરા હોય છે - સૌમ્ય જોશી
કેમે કર્યો આ હાથ - જગદીશ ત્રિવેદી
કેળવણી - જિજ્ઞાસુ દક્ષિણી 'પેસિફિક'
કોઈ તો કહો !
કોઈ વચન પાળતું નથી - સુનીલ ગંગોપાધ્યાય
કોરો કાગળ - વિજય જોષી
ખાલી જગા - અમૃત પ્રીતમ (અનુ. - હરીન્દ્ર દવે)
ખેલૈયો - પલ્લવી ભટ્ટ
ગજરો - રમેશ પારેખ
ગદ્ય કાવ્ય - પન્ના નાયક
ગયા તે ગયા - દિવા ભટ્ટ
ગાંધીજી - પ્રભુ પહાડપુરી
ગાંધીજી - મદનકુમાર અંજારિયા 'ખ્વાબ'
ગામડાનું બજાર - ગિરીશ પરીખ
ગીત-સરોવર - અનિલ જોશી
ગીતાંજલિ - પુષ્પ:૦૧: રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
ગીતાંજલિ - પુષ્પ:૦૨: રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
ગીતાંજલિ - પુષ્પ:૦૪: રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
ગીતાંજલિ – પુષ્પ:૦૩: રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
ગીતાંજલી - 67 -રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર
ગુજરાતથી દૂર ભૂરી કવિતા જીવતો કવિ -ચંદ્રકાંત શાહ
ગુણગાન - નગીન મોદી
ગેઈશા ગીત ~ અનામી (અનુ. જયા મહેતા)
ગોપીસંદેશ - અનુ. ડૉ. હરિવલ્લભ ભાયાણી
ગોવાલણ - ઇન્દિરા સંત (અનુ. સુરેશ દલાલ)
ગૌરવ - દિનેશ કોઠારી
ઘડપણ - કિરણ ચૌહાણ
ઘણીવાર એક વ્યથા - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના
ઘર - નિરંજન ભગત
ઘર અશ્રુનું - નિર્મિશ ઠાકર
ઘર-બંદર - લિન શિલ્ડર - અનુ. જગદીશ જોષી
ઘાસ - કાર્લ સેન્ડબર્ગ
ચંદ્ર - કુસુમાગ્રજ
ચંદ્રકાંતનો ભાંગી ભુક્કો કરીએ... - ચંદ્રકાંત શેઠ
ચહું - માસુહિતો (અનુ. મકરન્દ દવે)
ચાંદની (મોનો-ઈમેજ) -મધુ કોઠારી
ચાની દુકાનમાં - સુનીલ ગંગોપાધ્યાય
ચાલતા ચાલતા - રોબર્ટ બ્રાઉનિંગ હેમિલ્ટન
ચાલો– અનિરુધ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ
છળી મરે છે તરસ - મનીષા જોશી
છિદ્રો - મૂકેશ વૈદ્ય
છોડવી દોહ્યલી - હરિવલ્લભ ભાયાણી
જંજાળ - શ્વેતલ શરાફ
જખ્મો - યેવતુશેન્કો (રશિયા)(અનુ- મહેશ દવે)
જતાં જતાં – વિપિન પરીખ
જમીનમાંથી હાથ જોડીને - સુધીર દેસાઈ
જલાશય - પ્રિયકાન્ત મણિયાર
જાન્યુઆરી ૩૦ - ઉમાશંકર જોશી
જીભતર - દિલીપ ઝવેરી
જીવન રેખ- ઇન્દ્ર શાહ
જીવી ગયો હોત - જયન્ત પાઠક
જુદાઈ - શેરકો બીકાસ (ઇરાકી કૂર્દીશ) (અનુ.:હિમાંશુ પટેલ)
જુવાનીમાં - વિંદા કરંદીકર (અનુ. જયા મહેતા)
જે ક્ષણે- હરીન્દ્ર દવે
જેસલમેર - ગુલામ મહોમ્મદ શેખ
જ્ઞાનપિપૂડી - મેરી ઓલિવર
જ્યારે આપણે પ્રેમ કરીએ છીએ - મંગેશ પાડગાંવકર, અનુ. સુરેશ દલાલ
ઝાકળ – અબ્દુલ ગફાર કાઝી
ઝાકળબુંદ : _૧૦ : ‍મારો સૂર - લતા હિરાણી
ઝાકળબુંદ : _૧૨ : કેક - હિરલ ઠાકર 'વાસંતીફૂલ' ‍
ઝાકળબુંદ : ૭ : ઊર્મિચિત્રો - ઊર્મિ
ઝેન કવિતા - અનામી (અનુ. કિશોર શાહ)
ઝેન કાવ્યો - અનુ. કિશોર શાહ
ઝેન મુક્તક - અનુ. કિશોર શાહ
ટચૂકડી જા X ખ - ઉદયન ઠક્કર
ઠાકોરજી - મા - હસમુખ પાઠક
ડેથ સર્ટિફિકેટ...! - એષા દાદાવાળા
ડોકટરની પ્રાર્થના - કુંદનિકા કાપડિયા
ડોશી - રમેશ પારેખ
તકિયો - પુ.શિ.રેગે
તડકાનો ટુકડો - યોગેશ જોષી
તને ચાહવી છે મારે તો - પ્રિયકાન્ત મણિયાર
તને મેં ઝંખી છે - -સુન્દરમ
તમે : એક યાત્રા - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના (અનુ.સુશીલા દલાલ)
તમે કહો તો - આશા ગોસ્વામી
તા. ૧૫-૧૧-૬૩ - રાવજી પટેલ
તાજા શાકભાજી - ક્રિસ્ટીન બર્કી-એબટ
તારા દૂર દૂરના પ્રવાસે નીકળ્યો હતો હે પૃથ્વી ! - ઉશનસ્
તારા પગ - પાબ્લો નેરુદા
તારા વિના - સુરેશ દલાલ
તું - સુરેશ દલાલ
તું - સુરેશ ભટ્ટ
તું એકલી નથી - વસંત આબાજી ડહાકે (અનુ. જયા મહેતા)
તું મને ના ચહે - હરીન્દ્ર દવે
તું વરસે છે ત્યારે - રઘુવીર ચોધરી
તુકારામ અને શેક્સપિયર - વિંદા કરંદીકર
તે રહેતી હતી વણકચડાયેલા રસ્તાઓ વચ્ચે - વિલિયમ વર્ડ્સવર્થ (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
તેઓ - અશોક વાજપેયી
તો પણ - કુસુમાગ્રજ
તો ફરી ? - અજ્ઞેય -અનુ.- હસમુખ દવે
ત્યાં - સોદો (અનુ.કિશોર શાહ)
ત્રણ ગોળીઓ - કીર્તિકુમાર પંડ્યા
ત્રયી - દુર્ગાચરણ પરિડા (અનુ. ભોળાભાઈ પટેલ)
થાય છે - પન્ના નાયક
થોડીક વારમાં - કાસા
દરિયાઈ શંખ - ડીક સટફેન
દાઢી દા.ત. સિતાંશુ યશશ્ચંદ્રની - ઉદયન ઠક્કર
દાવો -પન્ના નાયક
દિલ ભલા, આપણે એને ભૂલી જઈશું - એમિલી ડિકિન્સન
દીકરી - મીનાક્ષી કૈલાસ પંડિત
દીકરી - શેફાલી રાજ
દીકરીનાં તેરમા વર્ષે...! - એષા દાદાવાલા
દીપકાવ્ય - રમેશ પારેખ
દીવાદાંડીઓ - યામામોતો તારો [ જાપાન ] - અનુ-વેણીભાઈ પુરોહિત
દીવાનખાનામાં
દીવાલ - હસમુખ પાઠક
દુકાળ - રામચન્દ્ર પટેલ
દેવ બન્યા તે પહેલાં... - મનીષા જોષી
દૈવી કીમિયાગર - શ્રી અરવિંદ - અનુ-હરીન્દ્ર દવે
દ્વિધા - જાવેદ અખ્તર
ધન્ય - નરેન્દ્ર મોદી
ધસી જજે ! - મેરી ઓલિવર
નગર એટલે - શ્રીકાંત માહુલીકર
નદી - જગદીશ જોષી
નદીની છાતી પર - યોસેફ મેકવાન
નળસરોવર - ઈન્દુકુમાર ત્રિવેદી
નવનિર્માણ - રૂમી - અનુ-વસંત પરીખ
ના રસ્તા કે ના ઝરણાં
નિદાન - ફિલિપ ક્લાર્ક
નિરાંત - કુસુમાગ્રજ
નિર્માણ - પ્રીતમ લખલાણી
પંખી - રાજેન્દ્ર પટેલ
પક્ષી ગાતું નથી -પુ.શિ.રેગે
પગફેરો - એષા દાદાવાળા
પગલું - આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈન (અનુ. રમણીક અગ્રાવત)
પછાત માણસ - સર્વેસ્વરદયાલ સક્સેના
પડછાયા - ઉદયન ઠક્કર
પડછાયો - પ્રવીણ ગઢવી
પતંગનો ઓચ્છવ - રમેશ પારેખ
પથ્થર - ફૂયુહિકા કિટાગાવા - અનુ. જગદીશ જોષી
પરમ સખા મૃત્યુ :૦૪: બધાં મરણ - હરમન હૅસ - અનુ.હરીન્દ્ર દવે
પરમ સખા મૃત્યુ :૦૬ : મ્રત્યુ તું એક કવિતા છે - ગુલઝાર
પરમ સખા મૃત્યુ :૦૭: મરણ પ્રસંગ - રુમી
પરિચય - પ્રીતમ લખલાણી
પરિપક્વતા - વિપિન પરીખ
પવનની ઉતાવળ– ભાનુપ્રસાદ પંડ્યા
પહેલા એ લોકો... - માર્ટિન નાઈમુલર
પહેલાં જેવું - જયન્ત પાઠક
પહેલો બરફ - આન્દ્રે વૉઝ્નેસેન્સ્કી
પાંખ - ચંદ્રેશ ઠાકોર
પિંજરું - પન્ના નાયક
પુનઃ - વિપિન પરીખ
પુનરાગમન – શ્રીકાન્ત વર્મા
પૂર - વિપિન પરીખ
પૂર્વગ્રહ - શમ્સુર રહેમાન (અનુ. ઉત્પલ ભાયાણી)
પૂર્વજન્મ - પ્રીતમ લખલાણી
પૂર્વાવસ્થા - રઘુવીર ચૌધરી
પોસ્ટમોર્ટમનો રિપોર્ટ - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના
પ્ર ક ભુ વિ - ઉમાશંકર જોશી
પ્રતિબદ્ધ - હિમાંશુ વ્હોરા
પ્રતીતિ -પન્ના નાયક
પ્રયત્ન - વિપિન પરીખ
પ્રવાહ - જગદીશ જોષી
પ્રશ્ન - મંગેશ પાડગાંવકર
પ્રશ્ન - રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર - અનુ.ઉમાશંકર જોશી
પ્રશ્નોપનિષદ - ગુણવંત શાહ
પ્રસવ - એમિલિયા હાઉસ (અનુ. અનિલ જોશી)
પ્રિસ્ક્રિપ્શન - હેમેન શાહ
પ્રેમ - નગીન મોદી
પ્રેમ - પાબ્લો નેરુદા (અનુ. હેમન્ત દવે)
પ્રેમ - શેખ નુરુદ્દીન વલી
પ્રેમ અને કવિતા - અખિલ શાહ
પ્રેમ અને તર્ક - રૂમી - અનુ.વસંત પરીખ
પ્રેમ જ પ્રેમ - ડેરેક વોલ્કોટ
પ્રેમ પછી પ્રેમ - ડેરેક વૉલ્કોટ (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
પ્રેમની પાર- ઓક્તોવિયો પાઝ - અનુ.- નલિન રાવળ
પ્રેમની વાર્તા - જયન્ત પાઠક
પ્રેમને કારણો સાથે - વિપિન પરીખ
પ્રેમસૂક્ત (અંશ) - હરીશ મીનાશ્રુ
ફકીર - પ્રીતમ લખલાણી
ફફડાટ - ઇન્દુકુમાર ત્રિવેદી
ફરી વાર મારું શહેર જોતા - શ્વેતલ શરાફ
ફૂટપટ્ટી - વિપિન પરીખ
ફૂલદાની - ગુલાબ દેઢિયા
બંદી - રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર - અનુ- નગીનદાસ પારેખ
બાળકોના વોર્ડમાં એક માતા - વાડીલાલ ડગલી
બીક - ભાગ્યેશ જહા
બુરખો - પ્રવીણ જોશી
બે કાવ્યો - ડબલ્યુ એચ. ઑડેન (અનુ. હરીન્દ્ર દવે)
બે લઘુકાવ્યો - પન્ના નાયક
બૉમ્બનો વ્યાસ - યેહુદા અમિચાઈ
ભારતમહિમા - ન્હાનાલાલ
ભીંત / કાગળ - કમલ વોરા
ભૂરા પતંગિયા - અખિલ શાહ
ભૂલ - ઓકતે રિફાત
મંજૂર -પીયુષ પંડ્યા 'જ્યોતિ'
મથુરાદાસ જેરામ - ઉદયન ઠક્કર
મધરાતે - અમૃતા પ્રીતમ
મનુષ્ય એક નદી છે - દિનેશ ડેકા ( અનુ. અનન્યા ધ્રુવ)
મને ક્ષમા કરજો - આદિ શંકરાચાર્ય
મને મળવાનો તારી પાસે સમય નથી - અનિલા જોશી
માઈલોના માઈલો મારી અંદર - ઉમાશંકર જોશી
માગણી - હરીન્દ્ર દવે
માણસ મરી જાય છે પછી - જયા મહેતા
માતૃભાષા - પન્ના નાયક
માનદેય - ભરત ત્રિવેદી
મારું આગણ, મારું ઝાડ - જાવેદ અખ્તર
મારું સરનામું - અમૃતા પ્રીતમ (અનુ. નૂતન જાની)
મારે માણસ નથી બનવું - નીરવ પટેલ
મારો અવાજ તારા લગી ન પહોંચે તો - અફઝલ અહમદ સૈયદ
મારો શામળિયો - નીરવ પટેલ
મિત્રને - હરીન્દ્ર દવે
મિત્રોના સવાલ - શ્રીકાંત વર્મા (અનુ. જીતેન્દ્ર બ્રહ્મભટ્ટ )
મીણબત્તી - પ્રીતમ લખલાણી
મુક્તક - વિપિન પરીખ
મુક્તિ - રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર - અનુ.નગીનદાસ પારેખ
મુક્તિ - સુનિલ ગંગોપાધ્યાય
મૃત્યુ - જયંત પાઠક
મૃત્યુ -ચંદુ મહેસાનવી
મૃત્યુ : એક સરરિયલ અનુભવ - સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર
મૃત્યુને - પન્ના નાયક
મૃત્યુફળ - ઉમાશંકર જોશી
મેદાનની ઋતુ - (કાશ્મીરી) આગા શાહિદ અલી (અનુ. જ્યોત્સ્ના તન્ના)
મોર સાથે રમતી કન્યા - વિદ્યાપતિ (અનુવાદ: સુરેશ દલાલ)
મોસમ - ડેવિડ ઈગ્નાતો
મૌન - જોસેફ હાંઝલિક
મૌન - લતા હિરાણી
મૌનનો પડઘો : ૦૧: ચંદ્ર અને આંગળી - રિઓકાન
મૌનનો પડઘો : ૦૨ : કવિતા - રિઓકાન
મૌનનો પડઘો : ૦૩ : અસ્તિત્વ છે ઘર આપણું - હોફુકુ સૈકાત્સુ
મૌનનો પડઘો : ૦૪: ઓળખ - ફોયાન
મૌનનો પડઘો : ૦૫: મૂલ્યોનો ઉથલો - લાઓઝી
મૌનનો પડઘો : ૦૬: કુદરતી સર્જનશક્તિ - લાઓઝી
યાત્રા - યોગેશ જોષી
યુનિકોડ ઉદ્યોગ - પંચમ શુક્લ
યુવાગૌરવ: ૨૦૦૭: સૌમ્ય જોશી - વાવ
યુવાન ગૃહિણી - વિલિયમ કાર્લોસ વિલિયમ્સ (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)
રણ - વિપાશા મહેતા
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૨ : અછાંદસ કાવ્ય
રસ્તા - વસંત ડહાકે [ મરાઠી ] - અનુ.સુરેશ દલાલ
રાજઘાટ પર - હસમુખ પાઠક
રાતે- - જયન્ત પાઠક
રાત્રીની આંખોમાં - સુધીર દેસાઈ
રાધા - પુ. શિ. રેગે (અનુ. સુરેશ દલાલ)
રાહ જોઉં છું - પ્રફુલ્લ રાવલ
રીત - પરાગ ત્રિવેદી
રૂપકો - સિલ્વિયા પ્લાથ
રોજ -આર.એસ.દૂધરેજિયા
લઘુકાવ્ય - કાસા (અનુ.સુરેશ દલાલ)
લઘુકાવ્ય -ગુરુનાથ સામંત (અનુ. સુરેશ દલાલ)
લઘુકાવ્ય- હર્ષદ ત્રિવેદી
લઘુકાવ્યો - મિકાતા યામી (અનુ. : હરીન્દ્ર દવે)
વજનદાર શાંતિ - ગિરીશ ભટ્ટ
વર્તુળ - અલકા શાહ
વર્તુળને ખૂણાઓ હોય - સૌરભ શાહ
વસંત આવ્યો તો છે - અજ્ઞેય (અનુ. શકુન્તલા મહેતા)
વસંતનું પરોઢ - મેંગ હો-જાન
વહાણવટું - રમેશ પારેખ
વાડકી-વહેવાર - જયન્ત પાઠક
વારિસશાહને - અમૃતા પ્રીતમ
વિકાસ – શુન્તારો તાનિકાવા
વિચ્છેદ -સુરેશ દલાલ
વિજા હેસેલ (આર્જેન્ટિનાનું એક ગામ) - પ્રીતિ સેનગુપ્તા
વિપિન પરીખ હવે નથી.
વિફલ – રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (અનુ. દક્ષા વ્યાસ)
વિરહ - હીરાબહેન પાઠક
વિશ્વ-કવિતા:૦૩: હસ્તાંતર (મરાઠી) - દ.ભા. ધામણસ્કર
વિશ્વ-કવિતા:૦૪: સ્મરણ (કેનેડા)- ડોરથી લાઈવસે
વિશ્વ-કવિતા:૦૭: ભાગીદારી (ટર્કી) - ફૈયાઝ કયકન
વિશ્વ-કવિતા:૦૮: દુ:ખ (હિન્દી) - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના
વિશ્વ-કવિતા:૧૧: પ્રેમ અને પુસ્તક (પંજાબી) - સુતીંદરસિંહ નૂર (અનુ. સુજાતા ગાંધી)
વિશ્વ-કવિતા:૧૨: વણલખ્યો પત્ર (સ્વિડન) - હેલ્ગે ચેડેનબેર્ય (અનુ. વત્સરાજ ભણોત 'ઉદયન')
વિશ્વ-કવિતા:૧૩: જીવન અને સેક્સ (હિન્દી)- દેવીપ્રસાદ વર્મા (અનુ. - સુરેશ દલાલ)
વિષમ ભોગ -જગદીશ જોશી
વિસ્મય ? - વિપિન પરીખ
વીહલા, રોજ હાંજે સુંદરકાંડ વાંચીવાંચીને - કિશોર મોદી
વૃક્ષકાવ્યો – ધૂની માંડલિયા
વૃક્ષો અને પંખીઓ - થોભણ પરમાર
વેલેન્ટાઈન-વિશેષ :૧: જોડણી - કેરોલિન વેલ્સ (અનુ.: સૌરભ પારડીવાલા)
વેલેન્ટાઈન-વિશેષ :૨: તું - રેઇનર મારિયા રિલ્કે (અનુ. મહેશ દવે)
વેલેન્ટાઈન-વિશેષ :૩: પ્રેમબંધન - રાબિયા (અનુ. હિમાંશી શેલત)
વ્યાખ્યા -એરિક ફ્રાઇડ
શબ્દ - ઉમાશંકર જોશી
શબ્દ- રાજેન્દ્ર શુકલ
શબ્દ-સંબંધ - હરિવંશરાય બચ્ચન-અનુ.સુશી દલાલ
શબ્દોત્સવ - ૨: અછાંદસ: એક બપોરે - રાવજી પટેલ
શબ્દોત્સવ - ૨:અછાંદસ: ઘર - ઉદયન ઠકકર
શબ્દોત્સવ - ૨:અછાંદસ: ફરતી ટેકરીઓ ને....રમેશ પારેખ
શરાબ - જેક્સ પ્રિવર્ટ
શહીદ - કૃષ્ણ દવે
શાંત આનંદ - યેહૂદા અમિચાઈ
શાંત કોલાહલ - રાજેન્દ્ર શાહ
શાશ્વતી - સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર
શિશિર - પ્રજારામ રાવળ
શેતરંજી - કાલિન્દી પરીખ
શોધ (કવિતાનો અંશ) -ઉમાશંકર જોશી
શોધ - પન્ના નાયક
શોધી શકું તો - અબુ બક અલ-તુર્તુશી (અનુ. સોનેરુ)
શ્વાસ, નિ:શ્વાસ, ઉચ્છવાસ - રાધેશ્યામ શર્મા
શ્વેત પરછાઈ - કનક રાવળ
સંકેત - નીલેશ રાણા
સંગીતને - રેનર મારિયા રિલ્કે
સંપૂર્ણ અર્પણ
સંબંધ નામના વૃક્ષની જાતકકથા - કમલેશ શાહ
સંબંધોનું ઉપનિષદ..... -પ્રણવ ત્રિવેદી
સંવાદ - કુસુમાગ્રજ
સંવાદ - રજની પરુળેકર
સગપણ કયાં છે ? - પ્રબોધ જોશી
સત્ય - કનૈયાલાલ સેઠિયા
સદૈવ - પાબ્લો નેરૂદા (અનુ. સુરેશ જોષી)
સપનાં - નીતિન મહેતા
સપનું - એષા દાદાવાળા
સપ્ટેમ્બર 11નો ફોટોગ્રાફ - વિસ્વાવા ઝીમ્બોર્સ્કા
સફળ માણસો - વિપિન પરીખ
સમયની ઓળખ - પન્ના નાયક
સમુદ્ર -સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર
સમુદ્ર કાવ્ય- રાજેશ પંડ્યા
સરનામું - અજય પુરોહિત
સલામ, સબકો સલામ ! - મંગેશ પાડગાંવકર
સહવાસ - વિપિન પરીખ
સહશયન - મનીષા જોષી
સાંભળો રે સાંભળો - ર.કૃ.જોશી
સાગરતટે... - વાડીલાલ ડગલી
સાથી - ડૉરથી લાઇવસે (અનુ. શારીન કુડચેકર)
સાન્નિધ્ય-સમજ - અશરફ ડબાવાલા
સામાન્ય વેશ્યાને - વૉલ્ટ વ્હિટમેન
સુ.દ. પર્વ :૦૫: મધુમાલતી - સુરેશ દલાલ
સુ.દ. પર્વ :૦૬: (હું છું કોણ ?) - સુરેશ દલાલ
સુ.દ. પર્વ :૦૭: Pre-scription - સુરેશ દલાલ
સુખ-દુ:ખ -વિપિન પરીખ
સૂરજના સાત ઘોડા - કમલેશ શાહ
સૂર્ય - લાભશંકર ઠાકર
સૂર્ય અને ચંદ્ર - સુરેશ જોષી
સૂર્યનું છેલ્લું કિરણ – વિપિન પરીખ
સોદો - વિપિન પરીખ
સ્વજનને પત્ર - ગુલામમોહમ્મદ શેખ
સ્વપ્નમાં - (રશિયન) આન્ના આખ્માતોવા (અનુ. સુરેશ દલાલ)
સ્વર્ગ - કિમ ચિ હા (અનુ. વિષ્ણુ પંડ્યા)
હજી - પ્રવીણ દરજી
હજી નહીં - એરિક ફ્રાઈડ
હજીયે સભર - હરિવલ્લભ ભાયાણી
હથોડી - કાર્લ સેન્ડબર્ગ (અનુ. સુરેશ દલાલ)
હમણાં હમણાં - હરિકૃષ્ણ પાઠક
હરિયાળી વસંત (ચીની) શાન મેઈ, અનુ.: ઉમાશંકર જોશી
હળવાશ - પન્ના નાયક
હવા - નિરંજના દેસાઈ
હવા - પ્રદીપ પંડ્યા
હવે - કિશોર શાહ
હવે તે સલામતીપૂર્વક મૃત્યુ પામ્યો છે - કાર્લ વેન્ડેલ હાઈન્સ
હાથ - યજ્ઞેશ દવે
હું - ફકીરમહંમદ મનસુરી
હું ચાહું છું - સુન્દરમ
હું તમારી કવિતા વાચું છું ત્યારે - શ્રીનાથ જોશી
હું પ્રથમ જાગી - માર્જોરી પાઈઝર (અનુ.- જયા મહેતા)
હેમંતની સાંજ - યૉસેફ મેકવાન
હોટેલનો આ રૂમ ખાલી કરતાં… - પ્રબોધ ર. જોશી
૧૫મી ઑગસ્ટ, ૧૯૪૭ - ઉમાશંકર જોશી



અતિથિગૃહ – રૂમી (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)

આ મનુષ્ય હોવું એ એક અતિથિગૃહ છે.
દરેક સવારે એક નવું આગમન.

એક આનંદ, એક હતાશા, એક હલકટાઈ,
કેટલીક ક્ષણિક જાગૃતિ
આવે એક અણધાર્યા મુલાકાતી તરીકે.

સર્વનું સ્વાગત કરો અને મનોરંજન પણ!
ભલે તેઓ દુઃખોનું એક ટોળું કેમ ન હોય,
જે હિંસાપૂર્વક તમારા ઘરના
રાચરચીલાંને પણ સાફ કરી નાંખે,
છતાં પણ, દરેક મહેમાનની સન્માનપૂર્વક સરભરા કરો.
એ કદાચ તમને સાફ કરતા હોય
કોઈક નવા આનંદ માટે.

ઘેરો વિચાર, શરમ, દ્વેષ,
મળો એમને દરવાજે સસ્મિત
અને આવકારો એમને ભીતર.

જે કોઈ આવે એમના આભારી બનો,
કારણ કે દરેકને મોકલવામાં આવ્યા છે
એક માર્ગદર્શક તરીકે પેલે પારથી.

- રૂમી
(અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)

*

આ કવિતા માટે એક લેટિન વાક્યપ્રયોગથી વિશેષ કશું મનમાં આવતું નથી: res ipsa loquitur (It speaks for itself) (એ સ્વયંસ્પષ્ટ છે)

*

This being human is a guest house.
Every morning a new arrival.

A joy, a depression, a meanness,
some momentary awareness comes
as an unexpected visitor.

Welcome and entertain them all!
Even if they’re a crowd of sorrows,
who violently sweep your house
empty of its furniture,
still, treat each guest honorably.
He may be clearing you out
for some new delight.

The dark thought, the shame, the malice,
meet them at the door laughing,
and invite them in.

Be grateful for whoever comes,
because each has been sent
as a guide from beyond.

- Rumi
(English Translation by Coleman Barks)

Comments (5)

બંદી – રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર – અનુ- નગીનદાસ પારેખ

‘ બંદી, કોણે બાંધ્યો છે તને,
આટલી સખ્ત રીતે ?’

‘ માલિકે મને વજ્ર જેવા સખ્ત
બંધનથી બાંધ્યો છે.
મનમાં મારે હતું-
સૌ કરતાં હું મોટો થઈશ.
રાજાનું ધન મેં મારા ઘરમાં
ભેગું કર્યું હતું.
ઊંઘ આવતાં માલિકની પથારી પાથરી
હું સૂઈ ગયો હતો.
જાગીને જોઉં છું તો સ્વ-સંચિત ભંડારમાં
હું બંધાયેલો છું.’

‘ ઓ બંદી, વજ્ર જેવું બાંધણ કોણે ઘડ્યું છે ?’

‘ મેં પોતે જ બહુ જતનપૂર્વક
એ ઘડ્યું છે.
મેં ધાર્યું હતું કે મારો પ્રતાપ
જગતને ગ્રસશે,
હું એકલો જ સ્વાધીન રહીશ,
બધા જ દાસ થશે.
એટલે મેં રાત-દિવસ લોઢાની સાંકળ ઘડી હતી-
-કેટલી આગ,કેટલા ઘા તેનું કંઈ ઠેકાણું નથી.
ઘડવાનું જયારે પૂરું થયું ત્યારે જોઉં છું-
તો
મારી એ સખ્ત અને કઠોર સાંકળે
મને જ બંદી બનાવ્યો છે.’

-રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર
અનુ- નગીનદાસ પારેખ

અહીં લૌકિક બંધનની વાત નથી. આપણે પોતે જ્ન્મપશ્ચાત આપણી પોતાની જાતને – જેને આપણે ‘મન’ કહીએ છીએ – અસંખ્ય જડ પૂર્વગ્રહો અને અર્ધદગ્ધ જાણકારીઓ [ જેને આપણે 'જ્ઞાન' કહીએ છીએ ] વડે રચાતી નાગચૂડમાં જકડાઈ જવા દઈએ છીએ. આ નાગચૂડમાં સંપૂર્ણપણે ગ્રસ્ત થયા બાદ આપણે વિવિધ ધર્મ-સંપ્રદાય-માર્ગ-ગુરુ-ફિલોસોફી ઈત્યાદીમાં આ નાગચૂડમાંથી મુક્ત થવાનો માર્ગ શોધીએ છીએ જેને કારણે આપણને ગ્રસ્ત કરનાર નાગચૂડનો માત્ર પ્રકાર બદલાય છે – real freedom , સાચી મુક્તિ જોજનો દૂરની જોજનો દૂર જ રહે છે. વળી આ બધા તરફડીયાને લીધે આપણે સાચા માર્ગથી વધુને વધુ અળગા થતા જઈએ છીએ. પછી આત્મવંચનાનો ભયાનક તબક્કો આવે છે. અંતે બચે છે માત્ર huge Ego……

Comments (5)

આવ મારી પાસે – એન વિલ્કિન્સન (અનુ. અપૂર્વ કોઠારી)

આવ મારી પાસે
સ્વેચ્છાપૂર્વક નીચે પડતી
વિશાળ સાગરમાં ખોવાઈ જવા
સરિતા જેમ નહીં..
પણ આવ મારી પાસે
જેમ કિનારે આવે છે ભરતી
ખાલી અખાતને છલકાવી દેવા
શ્વેત નીરવતાથી;
ધરતી અને સાગર કામક્રીડા કરતાં.

- એન વિલ્કિન્સન
(અનુ. અપૂર્વ કોઠારી)

પ્રણયની ઉત્કટતાની બળવત્તર અભિવ્યક્તિનું કાવ્ય… પ્રેમ સમર્પણ નહીં, છલોછલ છલકાઈ જવાનું નામ છે…

Comments (6)

કદ – માર્જોરી પાઈઝર (અનુ. જયા મહેતા)

તમારા વક્ષ પર માથું મૂકીને સૂઈ જાઉં છું
અને તમારા હાથ મારી ફરતા વીંટળાયેલા ત્યારે
હું નાની થઈ જાઉં છું અને સુરક્ષિત
મારા પ્રિયતમ દ્વારા.

મારા વક્ષ પર માથું મૂકીને તમે સૂઓ છો
અને મારા હાથ તમારી ફરતા વીંટળાયેલા, ત્યારે
હું મને બહુ સબળ અનુભવું છું, સુરક્ષા કરતી
મારા પ્રિયતમની.

- માર્જોરી પાઈઝર
(અનુ. જયા મહેતા)

વીજળીના ચમકારની જેમ શરૂ થયા પહેલાં જ પૂરી થઈ જતી આ કવિતા આપણા અંતઃકરણમાં કેવો પ્રેમલિસોટો છોડી જાય છે…

Comments (10)

(સાક્ષી) – માર્કસ આર્જેન્ટેરિયસ (અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)

છાતી છાતી સાથે આલિંગનબદ્ધ,
સ્તન સાથે સ્તન,
અધર દબાયા છે મીઠા અધર સાથે,
અને એન્ટિગનીની ત્વચાને મારી ત્વચા બનાવીને
હું રહું છું મૌન
બીજી બધી ક્રિયાઓ પરત્વે
જે સૌ માટે આ દીવો બન્યો છે સાક્ષી.

- માર્કસ આર્જેન્ટેરિયસ
(અનુ. વિવેક મનહર ટેલર)

*
ગઈ કાલે આપણે આ કવિતાનું એક ભાષાંતર માણ્યું જ્યાં એન્ટિગનીનો ઉલ્લેખ સમજણના પ્રદેશની જરા બહાર રહી ગયો હોય એમ લાગતું હતું. પ્રસ્તુત ભાષાંતરમાં વાત થોડી સ્પષ્ટ થતી લાગે છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાંના પુરુષપ્રધાન ગ્રીસમાં એન્ટિગનીએ એકલા હાથે પોતાના ભાઈઓની દફનવિધિ માટે જે રીતે કમર કસી હતી એ એની તાકાતનો અહેસાસ કરાવે છે… અહીં રતિક્રીડામાં સ્ત્રી-પુરુષનું સર્જાતું મૂક સાયુજ્ય એની હાજરીની તાકાતનો અહેસાસ કરાવે છે…

*

Leaning chest to chest,
breast to breast,
pressing lips on sweet lips,
and taking Antigone’s skin to my skin,
I keep silent
about the other things,
to which the lamp is registered as witness.
- Marcus Argentarius
(Greece)

Comments (3)

(સાક્ષી) – માર્કસ આર્જેન્ટેરિયસ (અનુ. રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’)

એના નિર્વસ્ત્ર ભરાવદાર સ્તન
પડ્યાં છે મારી છાતી પર
ને એના અધરો પુરાયા છે મારા અધરો વચ્ચે.

મારી સૌંદર્યવતી એન્ટિગની સાથે
સૂતો છું હું સંપૂર્ણ સુખમાં
નથી કોઈ આવરણ અમારી વચ્ચે.

આગળ કશું નહીં કહું,
એનું સાક્ષી તો છે માત્ર ઝાંખું ફાનસ.

- માર્કસ આર્જેન્ટેરિયસ
(અનુ. રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’)

સમજી શકાય છે કે આ કામક્રીડા સફળતાથી પૂર્ણ થયા બાદની સ્વગતોક્તિ છે. સમ-ભોગ પછીના સંપૂર્ણ સુખમાં બે દેહ અદ્વૈત અનુભવે છે પણ કવિ વિગતે કશી વાત ન કરીને આપણા રસભાવની કસોટી કરતાં હોય એમ આગળની વાર્તા ફાનસના ‘ઝાંખા’ પ્રકાશના હાથમાં છોડી દે છે…

થીબ્સના રાજા ઇડિપસના એની પોતાની માતા જોકાસ્ટા સાથેના લગ્નથી જન્મેલ અનૌરસ પુત્રી એ એન્ટિગની. એન્ટિગનીનો શાબ્દિક અર્થ ‘પુરુષ વિરોધી’ કે ‘વીર્યવિરોધી’ પણ થાય છે. મૃત્યુ પામેલા બે ભાઈઓને થીબ્સમાં જ દફન થવા મળે એ માટે એન્ટિગની લડી હતી. જો કે પ્રસ્તુત કવિતામાં એનો રેફરન્સ સમજવો મારા માટે દોહ્યલું થઈ પડ્યું છે…

Her perfect naked breast
upon my breast,
her lips between my lips,

I lay in perfect bliss
with lovely Antigone,
nothing caught between us.

I will not tell the rest
Only the lamp bore witness.

- Marcus Argentarius
(Greece)

Comments (8)

આત્મની આરામગાહે – મકરંદ દવે

તમે જેને ચાહો છો એ કદી તમને ન ચાહે
તમે જેને કહો છો ચાલ, તે ના’વે તમારા એક રાહે
જિન્દગી સસ્તી નથી
ને એ મળી તમને અમસ્તીયે નથી
વેડફો શાને નિરર્થક આંસુ ને નિ:શ્વાસ ને આઘાત આહે !
તમે આગે ચલો !
આગ છોને અંતરે છૂપી જલો
પણ જિન્દગીમાં સ્મિત ભરીને બળ ધરી પંથે પળો.

આજ જે તમને ન ચાહે
છો ન આવે એક રાહે
એ જ જો દીવો હશે સાચો હ્રદે
તો આપ મેળે આવશે દોડી પથે.

ને જિન્દગીમાં જો નહીં તો-
ના હવે એ વેડફો નિ:શ્વાસ ને આઘાત આહે-
રાખજો વિશ્વાસ કે એ આવશે આખર નકી
ઉજ્જવળ તમારા આત્મની આરામગાહે .

-મકરંદ દવે

આ કાવ્ય વિષે ટિપ્પણ લખવા જેટલા સશક્ત શબ્દો મારી પાસે છે જ નહીં…….

Comments (10)

ગેઈશા ગીત ~ અનામી (અનુ. જયા મહેતા)

આજની રાતે એકલી સૂતી છું ત્યારે
હું મારી આંસુની પથારી પર છું
ઊંડા સમુદ્ર પર
તરછોડાયેલી હોડીની જેમ.

-અનામી
(અનુ. જયા મહેતા)

જાપાનમાં વારાંગનાને ગેઈશા કહેવામાં આવે છે. માત્ર ચાર જ નાનકડી લીટીમાં એક વારાંગનાના આખા જીવનનું કેવું આબેહૂબ ચિત્ર! વારાંગનાની પાસે પોતાની જાત સાથે વાત કરી શકે એવું એકાંત ક્યાંથી હોય? એકાદ ભૂલીભટકી રાતે ગ્રાહક ન હોય એવી ક્ષણે એને મહેસૂસ થાય છે કે એ આંસુની પથારી પર સૂતી છે… વિશાળ ગહન સંસારમાં એનાથી વધુ તરછોડાયેલ બીજું કોણ હોઈ શકે?

Comments (9)

મૃત્યુફળ – ઉમાશંકર જોશી

મારે બારણે એક ઝાડ સુકાઈ રહ્યું છે.
હું ચિત્રકાર નથી તેનો અફસોસ મને આટલો કદી ન હતો
નર્યું રેખાઓનું માળખું છે એ.

એને ચરણેથી એને જોઉં છું.
પીધું લીધું દીધું તે બધુંય જાણે ખંખેરીને ઊભું ન હો !

અટારીથી રાત્રિઓના આછા ઘેરા ઉજાસમાં ઝાંખી લઉં છું,
વ્યક્તિત્વની ભિન્નભિન્ન અદાઓ એની:

મૌન ગૌરવ, બરછટ શુષ્કતા, મમતા આ ધરતીની…
શાખા બાહુ વચ્ચે એણે છાતી સરસું ઝાલી રાખ્યું છે જાણે
મૃત્યુફળ.

- ઉમાશંકર જોશી

હું ચિત્રકાર નથી એવી કેફિયત આપીને કવિ સૂકાતા વૃક્ષનું સર્વાંગસંપૂર્ણ ચિત્ર બખૂબી દોરી આપે છે. કવિ હરીન્દ્ર દવે આ કવિતા વિશે શું કહે છે એ જુઓ:

કવિ કયા વૃક્ષની વાત કરે છે અને કયા ફળની વાત કરે કરે ? આ સંસ્કૃતિની કથા છે ? આ મૂલ્યોની વાત છે ? આ જીવનની ઝંખવાતી જતી દીપ્તિની વ્યથા છે ?

- તમે એનો કોઈ પણ અર્થ કાઢી શકો, પણ છેલ્લા શબ્દ આગળ કંપી ગયા પછી પ્રથમ પંક્તિના ક્રિયાપદ ‘રહ્યું છે’ પર આશ્વાસનની નજર મંડાઈ રહી છે. કદાચ આ વિરક્ત સ્થિતિમાંથી કોઈક નવી વસંત આવશે અને એમાં કદાચ સુકાઈ રહ્યું છે એ વૃક્ષ મહોરી પણ ઊઠે – એના શાખા-બાહુઓ વિસ્તરી ઊઠે, એને ભીંસી રાખેલું મૃત્યુફળ સરી પણ પડે – પણ કદાચ જ…!

Comments (11)

વ્યાખ્યા -એરિક ફ્રાઇડ

કુત્તો
જે મરણ પામે છે
અને જે જાણે છે
કે એ મરણ પામે છે
કુત્તાની માફક.

અને જે કહી શકે
કે એ જાણે છે
કે જે કુત્તાની માફક
મરે છે
એ માણસ છે.

-એરિક ફ્રાઇડ (જર્મની)
(અનુ. હરીન્દ્ર દવે)

आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत् पशुभिर्नराणाम् । (આહાર, નિદ્રા, ભય, મિથુન આ બધું મનુષ્યો અને પ્રાણીઓમાં સરખું જ છે.) ફક્ત વિચારશક્તિ જ બંનેમાં ભેદ પાડે છે. પ્રાણી જાણે છે કે એ પ્રાણી તરીકે જ જન્મ્યા છે, એમ જ જીવે છે અને એમ જ મૃત્યુ પામે છે. પણ માણસ?

માણસ જન્મે તો છે માણસ સ્વરૂપે પણ માણસ થઈ રહેવું અને માણસની મોતે મરવું બહુ જ દોહ્યલું છે. રેટ-રેસમાં જીવતા આપણે બધા મહદાંશે કૂતરાની મોતે જ મરીએ છીએ…

Comments (6)

Page 1 of 53123...Last »

Powered By Indic IME