જીરવી શકાશે પૂર્ણ ઉપેક્ષાનો ભાવ દોસ્ત,
પણ જીરવી ના શકાશે અધૂરો લગાવ દોસ્ત.
તાજા કલમમાં એ જ કે તારા ગયા પછી,
બનતો નથી આ શહેરમાં એકે બનાવ દોસ્ત.
મુકુલ ચોક્સી

લયસ્તરો બ્લોગનું આ નવું સ્વરૂપ છે. આ બ્લોગને  વધારે સારી રીતે માણી શકો એ માટે આ નિર્દેશિકા જોઈ જવાનું ચૂકશો નહીં.

Archive for રમેશ પારેખ

રમેશ પારેખ શ્રેણીમાંના બધા પોસ્ટ (કક્કાવાર), સંપૂર્ણ પોસ્ટ માટે ક્લીક કરો.

જાય છે ? - રમેશ પારેખ
રૂમાલ - રમેશ પારેખ
- થી છેતરાયેલના ઉદગાર - રમેશ પારેખ
-ની - રમેશ પારેખ
અભણ મળે તમને - રમેશ પારેખ
અસંખ્ય ઝાંઝવા - રમેશ પારેખ
અસંખ્ય ઝાંઝવા - રમેશ પારેખ
આ મનપાંચમના મેળામાં - રમેશ પારેખ
આ શ્હેર... - રમેશ પારેખ
આપણી યાદગાર ગઝલો : ૧૫ : હસ્તાયણ - રમેશ પારેખ
ઊભો છું - રમેશ પારેખ
એક છોકરો + એક છોકરી + કંઇક બીજું ? - રમેશ પારેખ
એક છોકરો + એક છોકરી + કંઇક બીજું ? – રમેશ પારેખ
એક પ્રશ્નગીત - રમેશ પારેખ
એકબે - રમેશ પારેખ
એમના શબ્દોનું સદા ઋણ રહેશે.
એવું કૈં કરીએ - રમેશ પારેખ
કંઈક તો થાતું હશે... - રમેશ પારેખ
કબૂલ નથી-રમેશ પારેખ
કાઈપો ! - રમેશ પારેખ
કાચમાં રહે છે પારદર્શકતા – રમેશ પારેખ
કેટલાંક હાઈકુ - રમેશ પારેખ
કોઈ ચાલ્યું ગયું - રમેશ પારેખ
કોને ખબર ? - રમેશ પારેખ
ક્ષણો - રમેશ પારેખ
ગજરો - રમેશ પારેખ
ગઝલ - રમેશ પારેખ
ગધેડીના - રમેશ પારેખ
ગોરમાને પાંચે આંગળીએ પૂજ્યાં - રમેશ પારેખ
છ અક્ષરનું નામ
ઝાડ એના પાંદડાંને પૂછે - રમેશ પારેખ
ઠેસ રૂપે જોયો - રમેશ પારેખ
ડોશી - રમેશ પારેખ
તારા સ્મરણ - રમેશ પારેખ
તારું પહેલા વરસાદ સમું આવવું - રમેશ પારેખ
તેં પણ - રમેશ પારેખ
થાકી જશે ત્યારે ? - રમેશ પારેખ
દીપકાવ્ય - રમેશ પારેખ
ધીંગાણું - રમેશ પારેખ
ધૂળને ઉદબોધન - રમેશ પારેખ
ન થયા - રમેશ પારેખ
ન મોકલાવ - રમેશ પારેખ
નાનપણમાં - રમેશ પારેખ
નીકળીએ - રમેશ પારેખ
પંખી ક્યાં ગાય છે? - રમેશ પારેખ
પતંગનો ઓચ્છવ - રમેશ પારેખ
પરપોટો - રમેશ પારેખ
પરમ સખા મૃત્યુ :૦૫: મૃત્યુ સમજમાં આવવું - રમેશ પારેખ
પ્રભાતિયું... - રમેશ પારેખ
ફરી ઘર સજાવ તું – રમેશ પારેખ
ફાગુનું ફટાણું - રમેશ પારેખ
ફાંસ વાગતી રહે -રમેશ પારેખ
બાપુ અને ઉદરશૂળ - રમેશ પારેખ
બાળદિન વિશેષ : ૧ : ચપટી વગાડતાં આવડી ગઈ - રમેશ પારેખ
બિલિપત્ર:પાંદડી- ૧ : તરાપો ખરાબે ચડે - રમેશ પારેખ
બિલિપત્ર:પાંદડી-૨: મેળો - રમેશ પારેખ
બિલિપત્ર:પાંદડી-૩: જળને કરું જો સ્પર્શ - રમેશ પારેખ
મારા સપનામાં આવ્યા હરિ - રમેશ પારેખ
મારી આંખમાં તું -રમેશ પારેખ
મુક્તક - રમેશ પારેખ
મુક્તક - રમેશ પારેખ
મુક્તક -રમેશ પારેખ
મૂક્યું - રમેશ પારેખ
મેવાડ મીરાં છોડશે -રમેશ પારેખ
યાદગાર ગીતો :૨૪: વ્હાલબાવરીનું ગીત - રમેશ પારેખ
યાદગાર મુક્તકો : ૦૧ : રમેશ પારેખ, મુસાફિર પાલનપુરી
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૧ : સોનલકાવ્ય
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૨ : અછાંદસ કાવ્ય
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૩ : 'આલા ખાચર' કાવ્ય
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૪ : મીરાંકાવ્ય
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૫ : બાળકાવ્ય
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૬ : ગઝલ
રમેશ પારેખ - શબ્દ-સપ્તક : કડી ૭ : ગીત
રમેશ પારેખ : શબ્દ-સપ્તકની શરૂઆત વેળાએ....
રમેશ પારેખ વગરનું એક વર્ષ...
રમેશ પારેખ હવે નથી રહ્યાં....
રાખે - રમેશ પારેખ
લખો ! – રમેશ પારેખ
વરસાદ – રમેશ પારેખ
વરસાદ કહે - - રમેશ પારેખ
વરસાદ ભીંજવે
વળતાં... - રમેશ પારેખ
વસંતગઝલ - રમેશ પારેખ
વહાણવટું - રમેશ પારેખ
વહેમવાળી જગા - રમેશ પારેખ
વાત – રમેશ પારેખ
શબ્દોત્સવ - ૨:અછાંદસ: ફરતી ટેકરીઓ ને....રમેશ પારેખ
શબ્દોના ડાઘુઓએ - રમેશ પારેખ
શું ચીજ છે ? - રમેશ પારેખ
શું બોલીએ? – રમેશ પારેખ
શેર - રમેશ પારેખ
શૌર્ય -રમેશ પારેખ
સફેદ -રમેશ પારેખ
સંબંધ - રમેશ પારેખ
સવા-શેર : ૬ : ભીના ન થયા – રમેશ પારેખ
સૂની હવેલી છે – રમેશ પારેખ
સૃષ્ટિ છે એક કોયડો – રમેશ પારેખ
સ્વપ્ન - રમેશ પારેખ
હરિ, તેં મુજને બહુ હરસાવી
હવે આંખોનું નામ નહીં આંખો - રમેશ પારેખ
હસ્તાયણ -રમેશ પારેખ
હાથને ચીરો તો - રમેશ પારેખ



ધીંગાણું – રમેશ પારેખ

બાપુના ગઢમાં બધી જણસ છે, બે વાતની ખોટ છે
પહેલું તો કે’ યુદ્ધ થાય નહીં, બીજું ફાટલો કોટ છે .
શિરોહી તલવારનું લટકવું વર્ષોજૂનું ખીંટીએ
ને ફાટ્યો છે કોટ કાળબળથી આડીઊભી લીંટીએ

બાપુ કહેતા : ‘ નોતરાં દઈ દઉં દેમાર બારોટને
શત્રુ મારું – એમ આજ બખિયા મારી દઉં કોટને ‘
દોરાસોતી સોયથી પલકમાં દારુણ હલ્લો કર્યો
ને બાપુએ કોટને કસબથી કાતિલ ટેભો ભર્યો

ત્યાં તો ‘ લોહી ‘ એમ ચીસ સહસા પાડી ઊઠી આંગળી
ને બાપુના ટેરવે રગતની શેડ્યું ફૂટી નીકળી
‘ખમ્મા, ખમ્મા બાપ…….’ એમ કહી બાપુ કરે હાકલા
ખીંટીથી તલવારને લઈ કરે લોહી વડે ચાંદલા

થાતું બાપુને : બહુ શુકનવંતો આપણો કોટ છે
કિંતુ એક જ ખોટ, આજ અહીં ના એક્કેય બારોટ છે…

-રમેશ પારેખ

Comments (6)

ન મોકલાવ – રમેશ પારેખ

આંખોમાં આવી રીતે તું દૃશ્યો ન મોકલાવ,
ખાલી થયેલ ગામમાં જાસો ન મોકલાવ.

ફૂલો ય પૂરબહારમાં હિંસક છે આજકાલ,
રહેવા દે, રોજ તું મને ગજરો ન મોકલાવ.

તું આવ કે પાડી રહ્યો છું સાદ હું તને,
પહાડોની જેમ ખોખરો પડઘો ન મોકલાવ.

ખાબોચિયું જ આમ તો પર્યાપ્ત હોય છે,
હોડી ડુબાડવાને તું દરિયો ન મોકલાવ.

થોડોક ભૂતકાળ મેં આપ્યો હશે કબૂલ,
તું એને ધાર કાઢીને પાછો ન મોકલાવ.

– રમેશ પારેખ

Comments (7)

ગધેડીના – રમેશ પારેખ

યુધ્ધો, યાતનાશિબિરો, હોનારતો
હાહાકારો
હોસ્પિટલના દોઝખમાં ઓગળતાં મનુષ્યો
ભૂખમરો
મોત……..
આ બધું ગધેડીના ઈશ્વરનું સર્જન છે?
હશે.
આ પ્રશ્નનો જવાબ મને આવડતો નથી.
કેમકે આ તો અભ્યાસક્ર્મની બહારનો સવાલ છે!

શ્રીમદ ભાગવત આખેઆખું ચાવી જનાર ભૂખી ગાય
બીજે દિવસે કતલખાને હડસેલાય
એ ગાય, જેણે ગોકુળ, મથુરા, વૃન્દાવન અને
શ્રી કૃષ્ણ સહિતનું જ્ઞાન પચાવ્યું,
તેને દૂધ નહીં આપવાના ગુના સબબ
કતલખાનાને દરવાજે કેમ ઊભા રહેવું પડે છે?
– આ પ્રશ્નનો જવાબ પણ મને નથી આવડતો.

હું અભણ છું
મારા કપાળમાં અંધારુ લખનાર ઈશ્વરને
ગધેડીનો ના કહું તો શું કરું?

પરંતુ બાળક, ફૂલ, તુષાર, સવાર, ગીત, પંખી
અને માતા
આટલી વસ્તુનો સર્જક ઈશ્વર છે
તેની મને ખબર છે…….

આ ખબરની સાક્ષીએ
હું શંકાનો લાભ આપીને
સર્જકને કહું છું ઈશ્વર.

હું ઈશ્વરને માફ નહિ કરું
પણ સર્જક્ને ઈશ્વર કહું છું
માટે ઈશ્વરને તેના ગુનાઓની માફી આપું છું!

– રમેશ પારેખ

Comments (13)

જાય છે ? – રમેશ પારેખ

જે તરફ આપણી આસ્થા જાય છે,
આ ચરણ એથી કાં ઉલટાં જાય છે ?

પક્ષી માફક હું ટહૂક્યો તો કેવું થયું !
એકમાં વૃક્ષ સો ખૂલતાં જાય છે !

જેમ મધ્યાહ્ન પેઠે તપે છે તરસ.
એમ પાણી યે ટૂંકાં થતાં જાય છે.

ડાળ રહેશે તો ફૂલો નવાં બેસશે :
એમ કહીને સ્વપ્ન તૂટતાં જાય છે.

તારી કાયા જ મારી ઊગમણી દિશા,
મારાં નેત્રો ય સૂરજ થતાં જાય છે.

તેં જ પૂર્યો હતો ટીપડામાં તને,
માર્ગને તો જ્યાં જાવું’તું ત્યાં જાય છે.

– રમેશ પારેખ

Comments (11)

ન થયા – રમેશ પારેખ

આમ અછતા ન થયા આમ ઉઘાડા ન થયા,
હાથ ફૂલોમાં ઝબોળ્યા ને સુંવાળા ન થયા.

સ્વપ્ન તો આંખમાં આવીને રહે કે ન રહે,
ઘેર આવેલ પ્રસંગો ય અમારા ન થયા.

તાગવા જાવ તો – ખોદાઇ ગયા છે દરિયા,
અર્થ શોધો તો – અમસ્થા ય ઉઝરડા ન થયા.

એક વરસાદનું ટીપું અમે છબીમાં મઢ્યું,
ત્યારથી ભેજભર્યા ઓરડા કોરા ન થયા.

સમુદ્ર લોહીમાં ખીલ્યો, ખીલ્યો, ઝૂલ્યો ને ખર્યો,
બળી ‘ગ્યો છોડ લીલોછમ ને ધુમાડા ન થયા.

આજ ખાબોચિયાનાં થાય છે શુકન રણમાં,
તો ય ભાંગી પડેલ જીવને ટેકા ન થયા.

આજ વરસાદ નથી એમ ના કહેવાય, રમેશ,
એમ કહીએ કે હશે, આપણે ભીના ન થયા.

-રમેશ પારેખ

Comments (10)

કબૂલ નથી-રમેશ પારેખ

સજા કબૂલ,મને આ નગર કબૂલ નથી
હવે આ કેદ, આ ખુલ્લી કબર કબૂલ નથી

જર્દ ચહેરાઓ ભટકતી નજર કબૂલ નથી
ફૂલો વિનાનું મને કોઈ ઘર કબૂલ નથી

બંધ દરવાજા ઝૂરે છે સતત ટકોરાને
કોઈ વિલંબ કે કોઈ સબર કબૂલ નથી

ચાંદ ઊગે છે હથેળીમાં તો ય અંધારું
હસ્તરેખાને કોઇપણ અસર કબૂલ નથી

નથી કબૂલ આ અંગત વસંતનાં સ્વપ્નો
કોઈના હકમાં મને પાનખર કબૂલ નથી

નથી કબૂલ, હો દુ:સ્વપ્ન કોઈ આંખોમાં,
કોઈ હિચકારી પીડાની ખબર કબૂલ નથી.

તમારી પીડામાં રાખો કબૂલ હક મારો
કોઈ જ તક મને એના વગર કબૂલ નથી

સજા કબૂલ,મને આ નગર કબૂલ નથી
હવે આ કેદ, આ ખુલ્લી કબર કબૂલ નથી

-રમેશ પારેખ

Comments (6)

શૌર્ય -રમેશ પારેખ

મૂછો માથે માખો બણબણ કરી ખાય ચકરી
ઠરે ત્યાં બાપુની નજર નકરી ખુન્નસભરી
‘કરી નાખું કુલ્લે ખતમ પણ શું થાય, જીતવા
અરે આ માંખો જો મરદ હત, તો દેત ન જવા’
-કહીને, ખંખેરે પગ પગથિયાંઓ ઊતરવા
કરે બાપુ પસ્તાણું ગઢ પછવાડે મૂતરવા…..

ત્વરાથી તાણે છે હડફ દઈ નાડી લટકતી
પરંતુ ના છૂટે સજડબમ એ ગંઠનવતી
વધે છે પેડૂફાટ ખણસ અને ગાંઠ ન ખૂલે
થતા બાપુ રાતાચકળ પણ ના હાર કબૂલે
અને ભીંતેથી તેગ તરત ખેંચીંગ લપકે
વધેરે નાડી ‘ જે બહુચર’ કહી એક ઝટકે

કહે : ‘ નાડીની યે ઘરવટ ગઈ હાથધરણે….
ભરોસાની માને ભટવદરનો ભાંડ પરણે….!’

-રમેશ પારેખ

આ સોનેટ વાંચીને હું નાચી ઉઠ્યો…..! એક તો સોનેટ કાવ્યપ્રકાર કોઈક કારણોસર બહુ લોકપ્રિય નહીં, તેમાં વળી હાસ્ય-સોનેટ !!!!! ધન્ય ધન્ય…..

Comments (10)

હરિ, તેં મુજને બહુ હરસાવી

હરિ, તેં મુજને બહુ હરસાવી
મિષ્ટ મદનરસ ઢળ્યો તું મુજને તરસાવી-તરસાવી

મારી રસના પર રસ ઊમટ્યા તું-દીધા તાંબૂલથી
મેંય તને કવરાવ્યો કેવો કરી પ્રહારો ફૂલથી !

તેં ચૂમીની હેલી પડતર હોઠો પર વરસાવી…

વાઢ પડ્યા વાંસામાં મુજને તારાં આલિંગનથી
પીન પયોધર કચરાયાં ભીંસાઈ તારા તનથી

હસીહસી કર મારો મરડી તુંથી હું પરસાવી

– રમેશ પારેખ

શૃંગારરસથી છલોછલ છલકાતું સાવ નાનકડું ગીત. પ્રિયતમ પ્રભુ સાથે ઝઘડાના ઝીણેરા ભાવ સાથોસાથ સંપૂર્ણ સમર્પણની સ્વીકાર્યતા વહન થઈ રહી છે.

હરસાવવું – હર્ષ કરાવવો, મિષ્ટ – મીઠું, મદનરસ – ઝેર/કામરસ, રસના – જીભ, તાંબૂલ – પાનબીડું, કવરાવવું – સતાવવું, વાઢ – જખ્મ, નિશાની, પીન પયોધર – પુષ્ટ (ભરાવદાર) સ્તન, પરસાવવું – સ્પર્શાવવું (?)

Comments (5)

સૂની હવેલી છે – રમેશ પારેખ

હું જ્યાં વસું છું એ એવી સૂની હવેલી છે,
ભીંતોની જેમ હવા સ્તબ્ધ થઈ ઊભેલી છે.

શ્વેત કાગળનું સરોવર અવાક્ ઊભું છે,
બબડતી આંગળી કાંઠા ઉપર ઝૂકેલી છે.

કશું બચ્યું નથી ચારે દિશાના હોવામાં,
તમામ માર્ગને શેરી ગળી ગયેલી છે.

પ્રકાશ એટલે અંધારું માત્ર અંધારું,
આંખમાં દ્રશ્યની અફવા ઊડી રહેલી છે.

નનામો પત્ર લખું છું મને હું એવો કે-
‘તું પીવે છે તે નદીઓ તો ચીતરેલી છે.’

છે,પથ્થરોથી સખત છે આ શાહીનું ટીપું,
પીડાની મૂર્તિઓ કંડારવી ક્યાં સહેલી છે ?

ખબર નથી શું લખાશે બચેલા હિસ્સામાં,
મેં કોરા કાગળે મારી સહી કરેલી છે.

-રમેશ પારેખ

Comments (8)

અસંખ્ય ઝાંઝવા – રમેશ પારેખ

અસંખ્ય ઝાંઝવા ઘરની હવામાં ભટકે છે,
પછીથી હાથની રેખા બનીને અટકે છે.

હવે આ વૃક્ષને કેવી રીતે હું વૃક્ષ કહું ?
વસંત ડાળીએ બેસે તો ડાળ બટકે છે !

ઉઘાડી આંખમાં છલકે અસંખ્ય શમણાંઓ,
ભીડેલી પાંપણો વીંધી તમામ છટકે છે.

મરણગતિએ મળી લઈએ એકબીજાને-
એક ઘરમાં બે ખંડની જુદાઈ ખટકે છે.

દીવાલ જેવી સલામત જગાઓ શોધીને,
જુઓ, બધાં જ છબીમાં નિરાંતે લટકે છે.

– રમેશ પારેખ

આ ગઝલના ત્રણ શેર પહેલા પણ ખબર હતા. આજે અચાનક આખી ગઝલ હાથ લાગી ગઈ. ર.પા.ના શબ્દચિત્રોની વાત જ અલગ છે. ઝાંઝવા એમના ગીત અને ગઝલ બન્નેમાં વારંવાર આવે છે. અહીં તો ઘરની હવામાં ભટકતા ઝાંઝવાની કલ્પના એક જ લસરકે અતૃપ્ત ઈચ્છાઓની આખી ભૂતાવળને તાદૃશ કરી દે છે. એ પછી એ અતુપ્ત ઈચ્છાઓનું ‘લેંડિગ’ કવિ હાથની રેખાનોના ‘રન વે’ પર કરાવે છે. અપ્રાપ્ય ભવિષ્યમાં કેદ સઘળી અતૃપ્ત ઈચ્છાઓ ! પાનખરનો ભાર ઝીલી જતું વૃક્ષ વસંતનો ભાર જીરવી શકતું નથી. દિવસે જે સપના કનડે છે એ બધા રાત્રે ઊંઘને સૂનકાર કરીને છટકી જાય છે. ત્રીજા શેરને ઊંચે લઈ જતો શબ્દ છે – મરણગતિ. આ મરણગતિ એટલે શું ? મરણગતિ એટલે મરણની જેમ, એટલે કે એકવાર મળીએ તો પછી કદી છૂટા ન પડે એવું મિલન. પણ આવા મિલન માટેના બીજા બધા શબ્દોને બદલે આ શબ્દ વાપરીને કવિ શેરને કાળીમેશ ધાર કાઢી આપે છે. ને છેલ્લા શેરમાં, નિરાંત જોઈતી હોય તો દીવાલ પરના ફોટામાં જ મળશે એવો ટાઢો ડામ હળવી ભાષામાં આપીને કવિ ગઝલ પૂરી કરે છે.

Comments (12)

Page 3 of 11« First...234...Last »