આપમેળે જ આવી મળશે એ,
અહર્નિશ એના વિચાર છોડી દે.
નીતિન વડગામા

(ઈરાદો) – લાભશંકર ઠાકર

ઢાંકી દઈએ છીએ ગમે તેટલું
તોય
એમ કંઈ મનનું પાત્ર ઢંકાતું નથી.
એમાં
જે
છે
તે
છલકાયા વગર રહેતું નથી.
તારો કોઈ ઈરાદો છે ?
હા, મનના પાત્રને ઊંઘું વાળી દેવાનો.

– લાભશંકર ઠાકર
(‘પરબ’માંથી)

નાની કવિતામાં કવિએ બહુ મોટી વાત કરી દીધી છે. મનના પાત્રને ઊંધું વાળીને ખાલી કરી દેવું એ તો ધ્યાનની ચરમસિમાની અવસ્થા છે. આ કવિતા વાંચતા જ આ પ્રખ્યાત ઝેન-કથા યાદ આવે છે. એ સાથે વાંચશો તો કવિતાનું ઊંડાણ વધુ માણી શકશો.

8 Comments »

  1. pragnaju said,

    July 28, 2008 @ 10:10 pm

    સુંદર અછાંદસ
    તારો કોઈ ઈરાદો છે ?
    હા, મનના પાત્રને ઊંઘું વાળી દેવાનો.
    કેવી સુંદર પંક્તીઓ
    યાદ આવી
    … સાધુના કમંડળમાં પોતાની સંપત્તિમાંથી દાન કર્યા જ કરે છે છતાં ગાયબ જ થઈ જાય છે. કારણ કે એ પાત્રને તળિયું જ નથી ! ગર્વ-નિરસન માટે આ પ્રયોગ કરવામાં આવેલો. મનના સુવર્ણ પાત્રને પણ તળિયું હોતું નથી એટલે તે કદી ભરાતું નથી ! વળી, તળિયું ન હોવાથી તેને બેઠક પણ નથી, એટલે એ ગમે તેમ લથડી જાય છે – અડૂક દડૂક છે – દિશા વિહીન છે !
    આપણું મન અનેક ઉધામા કરે છે, ઈચ્છિત પ્રાપ્ત થવાની ઘડી આવે છે ત્યાં એ બીજે વળગે છે, આમ શાંતિ પ્રાપ્ત થતી નથી. મનને મારવાનું નહીં, પણ એને સમજીને વાળવાનું ક્યારે ગોઠવીશું ?

  2. વિવેક said,

    July 29, 2008 @ 2:29 am

    સુંદર કાવ્ય અને આ ઝેન કથા પણ એવી જ સરસ લાગી…

  3. mahesh Dalal said,

    July 29, 2008 @ 7:18 am

    વિચારતા કરી મૂકે.. સુન્દર રચના ..

  4. Pravin Shah said,

    July 29, 2008 @ 12:00 pm

    …..એમ કંઈ મનનું પાત્ર ઢંકાતું નથી.

    કવિતા સાવ નાની છે, પણ બોધની એક આખે આખી પરબ.

    આભાર ધવલભાઈ, આવી સુંદર રચના આપવા બદલ.

  5. DILIPKUMAR K.BHATT said,

    July 29, 2008 @ 1:26 pm

    ગઝલને ઊભીલીટીમા લખીશકાય તે આજે જાણ્યૂ૧.અદભૂત મઝા આવી ગઈ.

  6. પંચમ શુક્લ said,

    July 30, 2008 @ 5:37 am

    સુંદર કાવ્ય.

  7. પ્રતિક ચૌધરી said,

    August 31, 2008 @ 12:47 pm

    કાવ્ય સાવ નાનું ને અર્થ બહુ લાંબો,
    લખાણ સાવ ટુંકું ને વિચાર જાજો.

    ……..પ્રતિક ચૌધરી

  8. shivani m. shah said,

    August 31, 2011 @ 8:14 am

    મન કદાચ એક અક્શય પાત્ર જેવુ ચે. એમા જાત જાતના વિચારો આવ્યા જ કરે ચે. વિચારોનો
    જથ્થો ખુબ વધિ જાય ત્યારે જાને મનરુપિ પાત્ર ઉભરાઈ જાય અને મનુશ્યના વ્યવહારનુ સમતોલન જાને કોઇ પન દિશામા નમિ જાય – વ્યક્તિ સમતોલન વધતે- ઓચે અન્શે ગુમાવિ બેસે. એ જો મનને વિચાર્-રહિત કરિ નાખે ( પાત્રને ખાલિ કરિ નાખે) તો મન પાચુ સમતોલ થઈ જાય અને વ્યક્તિ શાન્તિનો અનુભવ કરિ શકે. ખુબ ઓચા શબ્દોથિ રચાયેલુ અને ઘના
    વિશાલ વ્યાપ વાલુ કાવ્ય !
    There is an economy of words but the meaning is larger than life!
    કવિતાના માધ્યમ પર કવિનિ શ હથોતિ ચે!

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

Leave a Comment