નયનને બંધ રાખીને મે જયારે તમને જોયા છે
તમે છો એના કરતાં પણ વધારે તમને જોયા છે
બરકત વિરાણી 'બેફામ'

સમુદ્ર કાવ્ય- રાજેશ પંડ્યા

આંખના પાણી તરવાં સહેલાં નથી
તું કહે તો સાતે દરિયા તરી બતાવું હું
રાતદિવસ હંકાર્યા કરું વહાણ
સઢની પાછળ ઊગતા ને
આથમતા ચાંદા સૂરજને જોઈ જોઈ
ફૂંફાડતા પવન ને ઊછળતાં મોજાં વચાળ
હલેસાં મારતો રહું સતત
જે કાંઠે તું છે ત્યાં પહોંચવા
એક પછી એક સાતેય દરિયાને વીંધીને છેવટ
આવી પહોંચ્યા પછીય
તારી આંખનાં પાણી તરી શકું નહીં.

-રાજેશ પંડ્યા

ગણિતમાં પ્રમેય ભણતા ત્યારે પ્રથમ પૂર્વધારણા બાંધીને પછી એને સાબિત કરવાનું રહેતું. આ નાનકડા અછાંદસમાં વડોદરાના રાજેશ પંડ્યા પ્રેમનો પ્રમેય સાબિત કરતા હોય એમ લાગે છે. કવિતાની શરૂઆત જ આંખના પાણીનું ઊંડાણ અને એને પાર તરવાની સંપૂર્ણ વિવશતાની પૂર્વધારણા સાથે થાય છે. લાગણીને ઓળંગવી એના કરતાં સાત-સાત દરિયા ઉલેચવા કદાચ વધુ આસાન છે. ‘રાતદિવસ’ વહાણ હંકારવાની અનવરત તૈયારી ચાંદા-સૂરજ-પવન-મોજાંની વચ્ચે થઈને હલેસાંના ‘સતત’ મરાવાના સાતત્ય સુધી પહોંચી કવિતાને એક લય, ગતિ, પ્રવેગ આપે છે. અને આખી દુનિયા તરી જવાનું જેના બાવડાંમાં કૌશલ ભર્યું છે એ કાવ્યનાયક પણ પ્રિયતમાના એક આંસુ સમક્ષ તો પોતાની હાર સ્વીકારી જ લે છે. કદાચ આ હારમાં જ પ્રેમની જીત છુપાયેલી છે !

4 Comments »

  1. Shah Pravinchandra Kasturchand said,

    January 3, 2009 @ 7:57 am

    સાચી વાત છે આંસુમાં તરવું કોઈને માટે સહેલ નથી.
    છ ફૂટનું કદ આંસુના ટીપામાં કદી તરી શકેલ નથી?

  2. pragnaju said,

    January 3, 2009 @ 10:03 am

    એક પછી એક સાતેય દરિયાને વીંધીને છેવટ
    આવી પહોંચ્યા પછીય
    તારી આંખનાં પાણી તરી શકું નહીં.
    અદભૂત શેર..
    બાકી
    ડૂબી ડૂબીને ડૂબવાનું શું માણસમાં;
    એક વેંત ઊતરોને ત્યાં તો તળિયા આવે.

  3. ધવલ said,

    January 3, 2009 @ 6:59 pm

    મુકુલભાઈનો શેર યાદ આવે છે –

    સાત સાગર તરી જનારા પણ
    છેવટે લાંગર્યા અખાતોમાં

  4. અનામી said,

    January 5, 2009 @ 11:01 pm

    સરસ અભિવ્યક્તિ.

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

Leave a Comment