તારે જવું છે કે નહીં, નિર્ધાર કરી દે,
દીવાલ મટી જાતને તું દ્વાર કરી દે.
વિવેક ટેલર

ઝેન મુક્તક – અનુ. કિશોર શાહ

તળિયા વિનાની વાંસની છાબડીમાં
હું શ્વેત ચંદ્ર મૂકું છું;
અ-મનના પાત્રમાં
હું વિમળ લહેરખી સંચિત કરું છું.

અનુ. કિશોર શાહ

કિશોર શાહે ઓશોના અંગ્રેજી પુસ્તક Signatures on Waterનો ગુજરાતી અનુવાદ ‘જળ પર હસ્તાક્ષર’ નામે કરેલો છે. આ પુસ્તક મૂળ જાપાનીઝ ભાષામાં લખાયેલ ઝેન કાવ્યવારસાને ગુજરાતીમાં માણવાની અનોખી તક છે. ઝેનમાં અનુભૂતિ પ્રધાન છે. એક અંત:સ્ફૂરણાથી આખુ જીવન બદલાઈ શકે છે એ ઝેનની મૂળમાન્યતા છે. સહજને માણવાની, માનવાની અને ઊજવવાની ઝેનમાર્ગમાં પરંપરા છે. ઝેન કવિ-ગુરુઓએ આ નાના નાના સ્ફટિકવત કાવ્યોમાં જગતને નવી દ્રષ્ટિથી જોવાનો કીમિયો છૂપાવેલો છે. જે કાંઈ સમજવા જેવુ છે તે આપણી અંદર જ છે અને દરેક કાવ્ય ખરેખર તો અ-મનમાં પ્રગટેલુ વલય માત્ર છે.

4 Comments »

  1. Pravin Shah said,

    July 3, 2008 @ 12:14 am

    અ-મનના પાત્રમાં
    હું વિમળ લહેરખી સંચિત કરું છું…..

    અ-મનને જાગૃત કરવાનો કેવો સુંદર કિમિયો!
    આભાર, ધવલભાઇ

    એટલે તો ફૂલ ખીલ્યા સ્વપ્નનાં,
    આંસુ ભીનું આંખનું આંગણ હતું.

    બી.કે.રાઠોડ ‘બાબુ’ ની આ પંક્તિ ખૂબ ગમી.

  2. pragnaju said,

    July 3, 2008 @ 9:57 am

    અ-મનના પાત્રમાં
    હું વિમળ લહેરખી સંચિત કરું છું.

    વાંચતાં જ મન ચિંતનમાં ઉતરી જાય…
    તેમનું બીજું અછાંદસ યાદ આવે!
    મેં છત્રીને પૂછ્યું
    ‘તારી નિયતિ શું ‘?
    મલકાઈને એ બોલી
    ‘ખુલવું-બંધ થવું
    પલળવું-સુંકાવું
    અને માળિયાના કોઈક ખૂણે પડી રહેવું’.
    મેં પૂછ્યું –
    ‘તને સંતોષ છે?’
    એણે શરમાતાં કહ્યું –
    ‘આકાશને ઝીલવાનો રોમાંચ
    તમે પુરુષો ક્યારેય નહીં સમજી શકો.’
    -કિશોરે. કેટલાક કવિઓના અવાજને કેસેટમાં કૈદ કર્યા છે..બને તો તે મૂકવા વિનંતી
    આલમી અ-મનના અલમબરદાને અરબી આલમનો ખિરાજ-એ-અકીદત !

  3. લયસ્તરો » કથા મુક્તક - મુકુલ ચોકસી said,

    July 8, 2008 @ 12:20 am

    […] ચાર લીટીના ચમત્કારો રજૂ કરવાની વાત અનાયાસ જ ગોઠવાઈ ગઈ. ઝેન મુકતક અને કાવ્યો છેલ્લે મૂકેલા એટલે આ મુક્તક તરત યાદ આવ્યું. મુક્તક જેવા ચાર લીટીના નાનકડા પ્રકારમાં આખી કથા કેટલી સહજતાથી અને વળી તીણી અસર સાથે આવી છે. અંગ્રેજીમાં તો આવો – અત્યંત નાની વાર્તાનો પ્રકાર પ્રચલિત છે – જેને flash fiction કહે છે. અર્નેસ્ટ હેમિંગ્વેએ માત્ર છ જ શબ્દોમાં એક વાર્તા લખેલી જે આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે – “For sale: baby shoes, never worn.” […]

  4. rakesh bhatt said,

    January 18, 2010 @ 10:38 pm

    khud ko jo khud se juda kahe
    sant aur sufi use khuda kahe
    bemaksad gardise ayaam
    tuje jindgi kahe ya kaza kahe

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

Leave a Comment