ગઝલ – ગૌરાંગ ઠાકર
આ સંબંધો છે લોહીનાં, તમે ક્યાંથી અલગ કરશો ?
બહુ તો છત, દીવાલો કે પછી બારી અલગ કરશો.
જગતમાં ક્યાં બધુંયે તોડવું આસાન છે મિત્રો,
તમે શું ડાંગ મારીને અહીં પાણી અલગ કરશો ?
બધુંયે સ્થૂળ ને સ્થાવર હતું તે તો જુદું કીધું,
સ્મરણને કઈ રીતે મારા–તમારાથી અલગ કરશો ?
તમે શું એ જ જીવો છો, તમે જે જીવવા ધાર્યું,
હવે તમને તમારાથી શું સરખાવી અલગ કરશો ?
તમે ડૂબી જતાં સૂરજને અટકાવી નથી શકતાં,
સતત અજવાશની ઇચ્છા તમે ક્યાંથી અલગ કરશો ?
– ગૌરાંગ ઠાકર
ગૌરાંગ ઠાકરની આ રચના વિવેચકના શબ્દોની મહોતાજ નથી… બધા જ શેર સંઘેડાઉતાર અને કવિતાની શીઘ્ર પ્રત્યાયનક્ષમતાની કસોટી પર ખરા ઉતરે એવા…
pragnaju said,
March 4, 2011 @ 8:01 AM
સર્વાંગ સ રસ
sapana said,
March 4, 2011 @ 8:36 AM
સંબંધોને મીઠાશ અને કડવાશ દર્શાવતી સુંદર ગઝલ!!
બધુંયે સ્થૂળ ને સ્થાવર હતું તે તો જુદું કીધું,
સ્મરણને કઈ રીતે મારા–તમારાથી અલગ કરશો ?
સપના
કિરણસિંહ ચૌહાણ said,
March 4, 2011 @ 8:45 AM
વાહ! સુંદર ગઝલ.
શાહ પ્રવીણચંદ્ર કસ્તુરચંદ said,
March 4, 2011 @ 11:17 AM
આમે ય ગૌર અંગ તરફ જલ્દીથી દ્રષ્ટિપાત થઈ જાય છે.
બહુ જ સરસ.
urvashi parekh said,
March 4, 2011 @ 11:26 AM
બધુ સ્થુળ અને સ્થાવર હતુ તે તો જુદુ કિધુ,
સ્મરણ ને કઈ રીતે મારા તમારાથી અલગ કરશો.
સરસ વાત.
Kirftikant Purohit said,
March 4, 2011 @ 11:33 AM
બધુંયે સ્થૂળ ને સ્થાવર હતું તે તો જુદું કીધું,
સ્મરણને કઈ રીતે મારા–તમારાથી અલગ કરશો
એક ઘુઁટાતી ટીસની સરસ અભિવ્યક્તિ.
ડૉ.મહેશ રાવલ said,
March 4, 2011 @ 1:57 PM
કવિમિત્ર શ્રી ગૌરાંગભાઈની નખશિખ સુંદર ગઝલ માણવી ગમી…..
કોઈ એક શેર અલગ તારવી બિરદાવા જતાં બીજા શેરને,અજાણતા અન્યાય કરી બેસીએ એવું બને..!
સમગ્ર ગઝલને જ બિરદાવીએ, એજ ઉચિત ગણાશે મારી દ્રષ્ટિએ.
preetam lakhlani said,
March 4, 2011 @ 4:33 PM
આ સંબંધો છે લોહીનાં, તમે ક્યાંથી અલગ કરશો ?
બહુ તો છત, દીવાલો કે પછી બારી અલગ કરશો.
જગતમાં ક્યાં બધુંયે તોડવું આસાન છે મિત્રો,
તમે શું ડાંગ મારીને અહીં પાણી અલગ કરશો
મત્લા ના શેર માટે ગૌરાંગભાઈને મુબારક્ પણ બીજો શેર શુન્ય પાલનપુરી ના એક શેર ને બહુ જ સામ્ય મને જણાય છે, પરન્તુ તેનો અથ એ નથી કે કવિએ નકલ કરી છે…. ગૌરાંગ સુંદર નખશિખ ઝલકાર છે એ બાબતમા કોઈ બે મત નથી….
વિહંગ વ્યાસ said,
March 5, 2011 @ 1:37 AM
સુંદર ગઝલ.
divya modi said,
March 5, 2011 @ 6:48 AM
વાહ કવિ..!!
સુન્દર રચના.. એમા પણ મત્લાનો શેર ઉત્તમ..!!
વિહંગ વ્યાસ said,
March 6, 2011 @ 10:42 AM
આદરણિય પ્રીતમભાઇ, તમને મારો એક શેર અર્પણ કરુ છું : “છે એજ વાત પણ અમે જુદી રીતે કરી. જે વાતને અમારા પૂર્વસૂરિએ કરી.”
Dr Niraj Mehta said,
March 8, 2011 @ 2:49 AM
વાહ ગૌરાંગભાઈ
Jay Naik said,
March 9, 2011 @ 11:32 AM
Wah Gaurangbhai Wah.
Bahut Khub.
Regards.
jigar joshi 'prem' said,
March 10, 2011 @ 10:56 AM
વાહ ગૌરાંગભાઇ ! ક્યા અંદાઝે બયાં હૈ ! બહોત ખૂબ….
sagar kansagra said,
December 24, 2013 @ 3:58 AM
વાહ
dhruv kumar said,
September 2, 2026 @ 11:19 AM
શ્રી ગૌરાંગ ઠાકરે ગઝલના નામે ગદ્ય પીરસ્યું છે અને સંવેદનાના નામે ઉપદેશ કે નીતિવાક્યો. ગઝલનો મિજાજ ગંભીર અને કાવ્યાત્મક અનુભૂતિ માગે છે, જ્યારે આ રચનામાં કવિએ માત્ર પ્રાસ (અલગ કરશો) મેળવીને સામાજિક કે નીતિવિષયક વિધાનો રજૂ કરી દીધા છે.
મત્લા – સાધારણ ગદ્ય-વિચાર:
“આ સંબંધો છે લોહીનાં, તમે ક્યાંથી અલગ કરશો / બહુ તો છત, દીવાલો કે પછી બારી અલગ કરશો.”
આ શેર વાંચતાની સાથે જ સમજાય છે કે આમાં કોઈ કાવ્યાત્મક ચમત્કૃતિ નથી. ઘરના ભાગલા પડે ત્યારે છત, દીવાલો કે બારી અલગ થાય અને લોહીના સંબંધો અલગ ન થાય—આ એક અતિ-સપાટ અને રોજિંદા વ્યાવહારિક જગતનું વાક્ય છે. આમાં ગઝલની કોઈ ‘શેરીયત’ નથી.
બીજો શેર – ઘસાઈ ગયેલી કહેવતનો ઉપયોગ:
“તમે શું ડાંગ મારીને અહીં પાણી અલગ કરશો?”
ગુજરાતી ભાષામાં ‘ડાંગે માર્યા પાણી જુદા ન થાય’ એ રૂઢિપ્રયોગ/કહેવત શતકોથી વપરાય છે. કવિએ એ જ કહેવતને અક્ષરશઃ શેરમાં ઢાળી દીધી છે. પ્રચલિત કહેવતને સીધી પંક્તિમાં મૂકી દેવાથી કાવ્યરચના નથી બનતી; એમાં કવિનો પોતાનો કોઈ નવો કલ્પનાલોક દેખાતો નથી.
ત્રીજો શેર – વપરાઈ ગયેલું પિષ્ટપિંજણ (સ્મરણો અને સ્થાવર મિલકત):
“બધુંયે સ્થૂળ ને સ્થાવર હતું તે તો જુદું કીધું / સ્મરણને કઈ રીતે મારા–તમારાથી અલગ કરશો?”
સ્થાવર મિલકત જુદી થવી પણ યાદો જુદી ન થવી—આ વિચાર ગુજરાતી અને ઉર્દૂ ગઝલોમાં હજારો વાર ઘસાઈ ચૂક્યો છે. રજૂઆત એટલી સપાટ છે કે વાચકના હૃદયમાં કોઈ ઊંડી સંવેદના જગાડી શકતી નથી.
ચોથો શેર – ગૂંચવાયેલી અને બોગસ વાક્યરચના:
“તમે શું એ જ જીવો છો, તમે જે જીવવા ધાર્યું / હવે તમને તમારાથી શું સરખાવી અલગ કરશો?”
અહીં વાક્યરચના એટલી ગદ્યાત્મક અને અસ્પષ્ટ છે કે કવિ શું કહેવા માગે છે એ જ વાચક માટે કોયડો બની જાય છે. કાવ્યાત્મક તર્ક અને લય બંને અહીં ખોવાઈ ગયા છે.
મક્તા/છેલ્લો શેર – સપાટ અને નીતિ-ઉપદેશ:
“તમે ડૂબી જતાં સૂરજને અટકાવી નથી શકતાં / સતત અજવાશની ઇચ્છા તમે ક્યાંથી અલગ કરશો?”
આ શેરમાં પણ માત્ર એક સામાન્ય કુદરતી ઘટના (સૂર્યાસ્ત) અને એક માનવસહજ ઈચ્છા (અજવાળું) ને સાંકળીને નીતિ-વાક્ય જેવી રજૂઆત કરાઈ છે.
જો આ આખી ગઝલમાંથી રદીફ-કાફિયા દૂર કરી દેવામાં આવે, તો આ માત્ર કોઈ સામાજિક નિબંધ કે વ્યાખ્યાનના કેટલાક વાક્યો બનીને રહી જાય છે.
ગઝલમાં જે ‘અણધારી ચોટ’, ‘સૂક્ષ્મ કલ્પન’ અને ‘સંવેદનાનો અવાજ’ હોવો જોઈએ, તેને બદલે આમાં કેવળ વ્યાવહારિક ઉપદેશ જ પીરસાયો છે. આ રચના ગઝલના માળખામાં લખાયેલી હોવા છતાં, કાવ્યતત્વની દ્રષ્ટિએ સાચે જ ચોટ વગરની અને ગદ્ય-સમાન સરેરાશ રચના છે..