ગોખ છોડી ગયાં છે પારેવાં,
આ સમાચાર કોને જઈ કહેવા ?
વિવેક મનહર ટેલર

લયસ્તરો બ્લોગનું આ નવું સ્વરૂપ છે. આ બ્લોગને  વધારે સારી રીતે માણી શકો એ માટે આ નિર્દેશિકા જોઈ જવાનું ચૂકશો નહીં.

Archive for પાર્ષદ પઢિયાર

પાર્ષદ પઢિયાર શ્રેણીમાંના બધા પોસ્ટ (કક્કાવાર), સંપૂર્ણ પોસ્ટ માટે ક્લીક કરો.




કાગળનું પાનેતર – પાર્ષદ પઢિયાર

ખૂંદી ખૂંદી વગડો ખોળું!
સુકકાં રણમાં પગલાં બોળું.

તુજ કસુંબલ પ્રીતલડીને-
હૈયા વાટકડીમાં ઘોળું.

કાળી અફવા પહેરી ઘૂમે-
કાગળનું પાનેતર ધોળું.

ઊંઘ તણી સૂની શેરીમાં-
સપનાં કેરું રખડે ટોળું.

તારા બોલે નાચે તા થૈ!
મનડું છે બિચારું ભોળું.

– પાર્ષદ પઢિયાર

ટૂંકી બહેરની ગઝલમાં લાંબા વિચારો કે વાતોને અવકાશ રહેતો નથી. એક સુવાંગ દૃશ્ય ઊભું થઈ જાય અથવા એક ભાવ ભાવકમન સુધી પહોંચી જાય એટલું પૂરતું છે. ચાર શબ્દોની પંક્તિમાં બે શબ્દ ‘ખૂંદી’ની દ્વિરુક્તિને આપી દેવામાં આવે ત્યારે વગડાની રઝળપાટ વધુ અસરદાર બની રહે છે. આવું જ સુક્કાં રણ વિશે પણ કહી શકાય. રણ તો સૂકું જ હોવાનું, પણ કવિ જ્યારે એને સુક્કાં વિશેષણથી નવાજે છે ત્યારે રણનું સૂકાપણું-વગડાપણું વધું ઘેરું અને મર્માળું બને છે. નાનીઅમથી દોઢ પંક્તિમાં એકલતાને અને જીવનની નિરથકતાને સફળતાપૂર્વક ઘૂંટી દીધા બાદ કવિ જ્યારે સુક્કાં રણમાં પગલાં ‘બોળવા’ની વાત કરે છે ત્યારે વાતને શેરિયત પણ સાંપડે છે. હૈયાવાટકડીમાં કસુંબલ પ્રીતને ઘોળવાની વાત તથા ઊંઘની સૂની શેરીમાં રખડતા સપનાનાં ટોળાંની વાત પણ મજાની. ધોળા કાગળ પર પડતા કાળા અક્ષરને કાગળનું પાનેતર કાળી અફવા પહેરીને ફરે છે એ કલ્પનથી કવિએ નૂતન ઓપ દીધો છે. છેલ્લો શેર મને ખૂબ ગમી ગયો. પ્રિયપાત્રના એક બોલે તાતાથૈથૈ નાચતા પ્રેમીનું ચિત્ર કવિએ લાઘવતાથી દોરી બતાવ્યું છે.

Comments (12)

હૈયા હાર્યે – પાર્ષદ પઢિયાર

શરણાઈ છેડે ગમ-સા-સારે-
શમણાં રુવે અંતર-દ્વારે.

આંસુ ખૂટયાં આંખ્યુંમાંથી
આહ! નિસાસા! આવો વ્હારે!

સપનાં જેવું સગપણુ રાખી-
સાથે રમવું તારે-મારે.

ઇચ્છાઓનું ટોળું હાલ્યું-
નાતો તોડી હૈયા હાર્યે.

– પાર્ષદ પઢિયાર

આવી ગઝલ હાથ ચડે ત્યારે કવિ ચાર શેર કહીને અટકી ગયા હોવાનો વસવસો અવશ્ય થાય. પણ સાથોસાથ સંયમને દાદ પણ દેવી રહી, કારણ આવી જ ક્ષમતાવાળા બીજા શેર આવવાના ન હોય તો આગળ વધવાથી ગઝલને જ નુકશાન થાય. સંગીતના સાત સૂરો –સારેગમપધનિ-ને તો ઘણા કવિઓએ પ્રયોજ્યા હશે. પણ અહીં જે કમાલ છે એ કમાલની છે. શરણાઈ સારેગમસા સૂર છેડવાના વદલે ગમ-સા-સારે સૂર છેડી રહી છે. કન્યાવિદાયના ટાણે આંખો આંસુ સારે એ રીતે શરણાઈ ‘ગમ’ ‘સારે’ છે એવો શ્લેષ અહીં સર્જાયો છે. રડતાં રડતાં આંખો ખાલી થઈ જાય પછી? આંખોનું રડવાનું પૂરું થાય એ પછી દિલના રડવાનો વારો છે. એટલે જ કવિ આહ અને નિસાસાઓને પોતાની વહારે આવવા આહ્વાન દે છે. કેવો અદભુત શેર! આખી ગઝલને કન્યાવિદાયની ગઝલ ગણી લઈએ તો બાપ-દીકરી, મા-દીકરી કે બે સહેલીઓ હવે સપનાંમાં જ રમવાને ભેળાં થઈ શકશે એ અર્થઘટન ગમી જાય એવું છે, અંતિમ શેર પણ એ પરિપ્રેક્ષ્યમાં આસ્વાદી શકાય. ચારેય શેરને સ્વતંત્ર રીતે પણ માણી શકાય. અંતિમ શેરમાં “હાર્યે”ના સ્થાને “હારે” કરીને કાફિયાચૂક ટાળવામાં આવી હોત તો ગઝલ અનવદ્યપણે આસ્વાદ્ય થઈ હોત.

Comments (18)

ભણકારા -પાર્ષદ પઢિયાર

સખી ! મારા ફળિયામાં ભણકારા ઊતરે
વાયરો અડે ને ફૂટે પગરવની કેડીઓ, ફાળ થૈ હૈયામાં વિસ્તરે

ખુલ્લા રવેશમાં હું એકલતા ઓઢીને જોતી રહું સાજનની વાટ
અધરાતે-મધરાતે ઝબકીને જાગી જતી કુંવારા સપનાની જાત
કાચી આવરદાનો પીંડ મારી સૈયર, જોયાનું સુખ રોજ ચીતરે.

ઈચ્છાઓ ફાટફાટ વાસંતી ક્ષણ પહેરી ઊભી છે ધારણાની ઓથે
નજરું લંબાવીને અણસારા સૂંઘતી પ્રીતમનો પડછાયો ગોતે
ફાટેલા દિવસોને સ્મરણથી સાંધતી, વરસાદી મોસમ લઈ ભીતરે.

-પાર્ષદ પઢિયાર

આમે ય જ્યારે પ્રિયજનની વાટ જોતાં હોઈએ ત્યારે પ્રિયનાં આવવા પહેલા એના આવવાનાં ભણકારા જ વધુ વાગતા હોય છે…!  સાજનનાં આવવાનાં ભણકારા ભાસતી અને અણસારા તાગતી નાયિકાની વધતી જતી અધિરાઈ અને એની ઈચ્છાની વધતી જતી લંબાઈને કવિએ અહીં ખૂબ જ સુંદર વાચા આપી છે.

Comments (9)