વરસો પછી – અઝીઝ ટંકારવી
બારણે દસ્તક થયા વરસો પછી,
ને સ્મરણ કૈં સળવળ્યાં વરસો પછી.
એમને ભૂલા પડ્યા ના કહી શકો,
જે બધા પાછા ફર્યા વરસો પછી.
જેમને શોધ્યા કર્યા વરસો સુધી,
એ જ ઉંબર પર મળ્યાં વરસો પછી.
આમ તો પથ્થર હતાં ને તે છતાં,
મીણ થઈને પીગળ્યાં વરસો પછી.
બે’ક ખેતરવા જ તો છેટુ હતું,
તે છતાં આજે મળ્યાં વરસો પછી.
લે ‘અઝીઝ’ સુધરી ગયું તારું મરણ,
દુશ્મનો ટોળે વળ્યા વરસો પછી.
– અઝીઝ ટંકારવી
પરંપરાની જમીન પર વિકસેલ આધુનિક્તાનું ગઝલપુષ્પ. ગઝલને સહેજ પણ અઘરી બનાવ્યા વિના વાંચતવેંત દિલને સ્પર્શી જાય એવી વાત કઈ રીતે કહી શકાય એ સમજવા માટેનું આ સરસ દૃષ્ટાંત ગણી શકાય. દસ્તક શબ્દમાંથી મુસ્લિમ જબાનની બૂ વર્તાય, એ સિવાય આખી ગઝલ આશિખાનખ મનનીય. બીજા શેરમાં ‘સુબહ કા ભૂલા શામ કો ઘર આ જાયે તો ઉસે ભૂલા નહીં કહેતે’ કહેવતનો ધ્વન્યાર્થ સંભળાય છે તો ત્રીજો શેર મનોજ ખંડેરિયાની યાદ અપાવે:
જે શોધવામાં જિંદગી આખી પસાર થાય,
ને એ જ હોય પગની તળે, એમ પણ બને.
(કાફિયા બાબતે સહેજ કાચું કપાયું છે. પહેલો કાફિયો –‘થયા’- માં લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવ ‘યા’ છે, અને એની પૂર્વે સમસ્વરીય વ્યંજન ‘અ’ હોવાથી કાફિયાનો આધાર ‘અયા’ થાય, ‘થયા’ સાથે ‘ગયા’-‘કયા’ વગેરે કાફિયા જ આવી શકે, ‘મળ્યાં’, ‘ફર્યાં’ વિ. નહીં. મત્લામાં પણ જોડાક્ષર વાપરવામાં આવ્યો હોત તો સોનાની થાળીમાં લોઢાની મેખ ન લાગત)
