તારે જવું છે કે નહીં, નિર્ધાર કરી દે,
દીવાલ મટી જાતને તું દ્વાર કરી દે.
વિવેક ટેલર

વીર મેઘમાયાએ ગાવા ધારેલું એક ગીત – દાન વાઘેલા

જીવતર જીવ્યાં તાણેવાણે !
સાળ વચાળે શ્વાસ ગૂંથતા, હરદમ હરિનાં ગાણે !
.                                         જીવતર જીવ્યાં તાણેવાણે !…

.                   ફળફળતાં જળમાં ઝબકોળી
.                                     કરમ-જુવારની કાંજી !
.                   સૂતરને તરણીથી જ તાણી
.                                    અંજળ નીરખ્યાં આંજી !
ખપાટ ખસતી જાય ખટાખટ, ખરાં ખોળિયાં ટાણે !
કરમ-ધરમનાં લેખાં-જોખાં, ગૂંજે પાણે – પાણે !
.                                             જીવતર જીવ્યાં તાણેવાણે…

.                   અરધાં બાહર અરધાં ભોં-માં
.                                       રહ્યાં ચોફાળ સાંધી !
.                   હૃદય-રાશનો રંગ ચડાવ્યો
.                                           રાખી મુઠ્ઠી બાંધી !
નિગમ-સારમાં નીતિ જીતી, મૂલ ન થાયે નાણે !
જોગી, યોગી, ધીર, વીર મેઘમાયો મસ્તી માણે !
.                                            સાળ વચાળે શ્વાસ ગૂંથતા…
.                                            જીવતર જીવ્યાં…

– દાન વાઘેલા

પાટણ-નરેશ સિદ્ધરાજ જયસિંહે બંધાવેલા સહસ્ત્રલિંગ તળાવમાં સતી જસમા ઓડણના શ્રાપને લીધે પાણી ટકતું નહોતું. જ્યોતિષીઓએ જણાવ્યું કે કોઈ બત્રીસ લક્ષણા પુરૂષનો ભોગ આપવામાં આવે તો જ તળાવમાં બારેમાસ પાણી રહેશે. ધોળકા પાસેના એક ગામમાં માયા નામના વણકર યુવાન બત્રીસ લક્ષણો હતો. પાટણના નાગરિકોની હાજરીમાં વીર મેઘમાયાએ સ્વેચ્છાએ યજ્ઞવેદીમાં પોતાનું બલિદાન આપ્યું.

વીર મેઘમાયાએ સ્વ-બલિદાન આપતાં પૂર્વે શું કહેવા ધાર્યું હશે એનું આ ગીત… વણાટક્રિયાના તળપદા શબ્દો અને વર્ણાનુપ્રાસના કારણે ગીત વધુ આસ્વાદ્ય બન્યું છે.

 

4 Comments »

  1. lata j hirani said,

    October 31, 2014 @ 4:20 am

    vaah… gamyu bahu…

  2. Suresh Shah said,

    October 31, 2014 @ 9:08 am

    અંતરની ઈચ્હા ને તળપદી ભાષામાં રજુ કરી.
    વણાટક્રિયા નુ સાદ્રશ ચિત્ર ખડુ કર્યુ.
    અદભૂત.
    આસ્વાદ કરાવવા બદલ આભાર.

    રાવજી પટેલની ‘મારી વેલ રે શણાગારો ….’ યાદ આવ્યું.

    – સુરેશ શાહ, સિંગાપોર

  3. Shah Pravinachandra Kasturchand said,

    November 1, 2014 @ 11:50 am

    મન ભરીને માણ્યું.

  4. Sudhir Patel said,

    November 7, 2014 @ 8:36 pm

    વાહ! ખૂબ સુંદર ગીત!!
    સુધીર પટેલ.

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

Leave a Comment