ભૂંસી ભૂંસીને તું લખીને મોકલાવ નહીં,
ભીતરમાં ભાવ છે જે એને તું છુપાવ નહીં.
વિવેક મનહર ટેલર

લયસ્તરો બ્લોગનું આ નવું સ્વરૂપ છે. આ બ્લોગને  વધારે સારી રીતે માણી શકો એ માટે આ નિર્દેશિકા જોઈ જવાનું ચૂકશો નહીં.

Archive for પ્રકીર્ણ

પ્રકીર્ણ શ્રેણીમાંના બધા પોસ્ટ (કક્કાવાર), સંપૂર્ણ પોસ્ટ માટે ક્લીક કરો.

'લયસ્તરો' : ૧૦મી વર્ષગાંઠ !
આઈ લવ યુ, પપ્પા !
...તો ગનીમત - મનસૂર કુરેશી
'ઉદ્દેશ' : એક વધુ સત્વશીલ સામયિક વેબ પર
'લયસ્તરો' પર કોમેંટ મૂકવાની તકલીફનું નિવારણ થઈ ગયું છે!
'લયસ્તરો' પર કોમેંટ મૂકવામાં તકલીફ
'લયસ્તરો'ના ચાર વર્ષ : ગુજરાતી કવિતાના યાદગાર મુકામોની સફર
'લયસ્તરો'ની સફરને આજે પાંચ વર્ષ પૂરાં થયાં...
'લયસ્તરો'ને આજે થયા નવ વર્ષ
'શબ્દો છે શ્વાસ મારા'ને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ તરફથી 2011નું 'પ્રથમ સર્જનાત્મક પુસ્તક'નું પારિતોષિક
'શોધ'ના ઉપક્રમે ડલાસમાં યુવા કાવ્ય-સંગીત ઉત્સવ
'સર્વર'ના ખગ્રાસ ગ્રહણની સમાપ્તિ... 'લયસ્તરો' પુન: પ્રકાશિત !
"શબ્દો છે શ્વાસ મારા"ની અગિયારમી વર્ષગાંઠ પર...
(અડધો અડધો) - કુંતલકુમાર જૈન
(ચાલવાનું છે) - વિપુલ માંગરોલીયા 'વેદાંત'
(પત્તાંનો મહેલ) - અદમ ટંકારવી
(પ્રભુને પત્ર) -અંકિત ત્રિવેદી
(સહવાસ) - અશ્વિની પાનસે
૧૫૦૦ - જાદુઈ આંકનો સ્પર્શ...
Away from home.
never be for or against - Sen-t'san
no-mind
सूर की कोई सीमा नहीं ('અભિયાન'ની નજરે)
सूर की कोई सीमा नहीं.(જાહેર આમંત્રણ)
અઘરો મુકામ
અતિથિ વિશેષ : આપણે બધા
અભિનંદન, વિવેક !
અલવિદા હિમાંશુભાઈ! સલામ હિમાંશુભાઈ !
અલવિદા, સુરેશભાઈ !
અસ્તુ !
અહીં - મંગળ રાઠોડ
આ ગુલાબની... - મ. મ. દેશપાંડે
આજથી ફરીથી - રઘુવીર સહાય (અનુ.સુરેશ દલાલ)
આજે 'લયસ્તરો'ને બાર વર્ષ પુરા!
આપણા કાવ્ય-સામયિક - ૦૧ : "કવિતા"
આપણા કાવ્ય-સામયિક - ૦૨ : "કવિલોક"
આપણા કાવ્ય-સામયિક - ૦૩ :ગઝલવિશ્વ
આપણા કાવ્ય-સામયિક - ૦૪ :શહીદે ગઝલ
આપણા કાવ્ય-સામયિક - ૦૫ :કવિ
આપણી વચ્ચે - સુરેશ દલાલ
આપણો ઘડીક સંગ - નિરંજન ભગત
આપને સ્નેહભીનું આમંત્રણ છે... (લયસ્તરોની છઠ્ઠી વર્ષગાંઠ પર)
ઈર્શાદગઢ : ચિનુ મોદી અને 'ખારાં ઝરણ" વિષે...
ઉમાશંકર વિશેષ: જન્મ શતાબ્દી મહોત્સવ
ઍટલાન્ટામાં ડો.રઇશ મનીઆર સાથે હાસ્ય અને કવિતાના સંગમ સમી સાંજ
એક કવિતા પૂરી કરું છું કે - સંસ્કૃ તિરાણી દેસાઈ
એક પાંદડું - ડેવિડ ઈગ્નાતો
એક પીછું હવામાં તરે છે - હિતેન આનંદપરા
ઓ મન ! - મુકુલ ચોકસી
ઓન-લાઇન ગુજરાતીની ઝળહળતી મશાલ...
કલાગુરુ શ્રી રવિશંકર રાવળની કૃતિઓનો ખજાનો
કવિ ડૉટ કોમ
કાળો સૂરજ ધોળો સૂરજ - જગદીશ દવે
કૃષ્ણવિષાદયોગ - હિતેન આનંદપરા
કેકટસની કુંડળી - પંકજ વખારિયા
ક્ષણ બની - કિસન સોસા
ખેલ મેં - જયન્ત પાઠક
ગઝલ - કરસનદાસ લુહાર
ગઝલ - જવાહર બક્ષી
ગઝલ - પરાજિત ડાભી
ગઝલ - મરીઝ
ગઝલ - સુનીલ શાહ
ગઝલ - હેમેન શાહ
ગઝલ- નેહા પુરોહિત
ગઝલમાં તબીબ, હકીમ અને વૈદ -સંકલન
ગણવેશ - દિવ્યાક્ષી શુક્લ
ગમતાનો ગુલાલ - નીલમ એચ. દોશી
ગુજરાતી યુનિકોડને વધાઈ નંબર બે : દિવ્ય ભાસ્કર પણ હવે યુનિકોડિત !
ગુજરાતી સાહિત્ય અને સંગીતના સંવર્ધન માટે ટહુકો.કોમને એવોર્ડ
ગુલામી - દલપત ચૌહાણ
ઘા મટાડતું ગીત
ચાંદની - સ્કિપવિથ કનેલ
ચાલ, વરસાદની મોસમ છે... (વર્ષાકાવ્ય મહોત્સવ)
ચાલો - અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ
ચિત્રલેખા, સુ.દ. અને મારો ગરમાળો...
ચોરસ આકાશ - અનંત કાણેકર
જવું હતું ગામ - ચંદ્રિકાબહેન પાઠકજી
જીવ હું - જગદીશ વ્યાસ
ઝાકળના તાજા ટીપાંઓનાં સપ્તાહ...
ઝાલ સુરતનો હાથ, ભગવાન !
ઝૂમતો ફરું છું હું - શેખાદમ આબુવાલા
ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી - મીરાંબાઈ
ટહુકો.કોમ પર એક નવતર પ્રયોગ
તો શું થશે? -હિમાંશુ ભટ્ટ
ત્રેવીસમી ફેબ્રુઆરી...
દર્પણ - સિલ્વિયા પ્લાથ
દાળભાતખાઉં ગુજરાતીપણાને ખુલ્લો પડકાર...
દિગ્ગજ શાયરોની મનભાવન મહેફિલ...
ધુલામન્દિર - રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર - અનુ. નગીનદાસ પારેખ
નરસિંહ મહેતા તમારા ઘરે ટકોરા મારે છે...
નરસિંહ મહેતાની સમગ્ર કવિતા આપને પોકારે છે....
નૂતન વર્ષાભિનંદન
પછી - હરીન્દ્ર દવે
પથ્થરોમાં લકીર બોલે છે - મનસુખવન ગોસ્વામી
પાર્કિન્સન ના અંતિમ તબક્કા ના દર્દી ની ગઝલ
પ્રાર્થના - સર્વેશ્વરદયાલ સક્સેના
પ્રેમ - શેખ નુરુદ્દીન વલી
ફક્ત બે ચહેરા - વસંત ડહાકે
બદામઘર - મનહર મોદી
બાગ - ગુરુનાથ સામંત ( અનુ.જયા મહેતા)
બુઝાવી નાખો - મકરંદ દવે
ભગવદ્ગોમંડલ ઓન-લાઈન : ગુજરાતી ભાષાની સૌથી મોટી ઐતિહાસિક ઘટના
ભરબપોરે સૂર્યાસ્ત.... (મૃગેશ શાહ - રીડગુજરાતી.કોમ)
ભારતીય અને પાકિસ્તાની મૂળના ગઝલકારોને આમંત્રણ...
ભિક્ષુક - વિપિન પરીખ
ભૂલ - ઓકતે રિફાત
ભૂંસાતા જતા ગુજરાતના સાહિત્યલક્ષી સામાયિકો
મરીઝની જન્મશતાબ્દી નિમિત્તે...
મારી છેલ્લી કવિતા - મેન્યુએલ બંડેરા
મુક્તક - જવાહર બક્ષી
મુક્તક - મરીઝ
મુક્તક - સાગર સિદ્ધપુરી
મુઠ્ઠીમાં - કિસ્મત કુરેશી
મુંબઈ પર થયેલા આતંકવાદી હુમલાના વિરોધમાં...
મુંબઈ બૉમ્બ-બ્લાસ્ટ
મોજ મહીં શું તારું-મારું ! - રાજેન્દ્ર શુક્લ
યાદગાર ગીતો... ના ! આ કંઈ અંત નથી સફરનો...
યાદગાર મુક્તકો : ૦૦ : બાર - બાર યે દિન આયે...
યાહોમ કરીને પડો - કવિ નર્મદ
રમેશ પારેખ વગરનું એક વર્ષ...
રસ્તો - અજય સરવૈયા
રીડગુજરાતી. કોમ કોમામાં....
લંડનના 'ઓપિનિયન'માં લયસ્તરો
લયસ્તરો : સાત વર્ષની સફર
લયસ્તરો ઈ-મેલ લીસ્ટ
લયસ્તરો પર દરેક પાને સદાનવીન કાવ્યકણિકાઓ !
લયસ્તરોની ત્રીજી વર્ષગાંઠ
લયસ્તરોની બીજી વર્ષગાંઠ - પ્રતિક્ષા છે આપના પ્રતિભાવોની...
લયસ્તરોની બીજી વર્ષગાંઠ : આપના પ્રતિભાવ !
લયસ્તરોની સફરને આજે થયા આઠ વર્ષ
લયસ્તરોનું નવું ઈ-મેલ લીસ્ટ
લયસ્તરોનું નવું રૂપ.
લયસ્તરોને જન્મદિવસની અનોખી ભેટ
લા.ઠા. આજે નાઠા !
વન-મેન યુનિવર્સિટીનો અંત - "સુ.દ. પર્વ"નો આરંભ
વરસવાનું હોય છે - નયન દેસાઈ
વૃક્ષ - સુરેશ દલાલ
શબ્દ - ઉમાશંકર જોશી
શબ્દોનું સ્વરનામું - દ્વિતીય કડી
શહેરમાં પધાર્યા તાપી માત !
શિકાગોમાં શ્રી અશરફ ડબાવાલાનો સન્માન સમારંભ
શીતલ સંગીત : નેટ પર ચોવીસે કલાક ગુજરાતી સંગીતનો વરસાદ
સાંભળો રે સાંભળો - ર.કૃ.જોશી
સાંભળો સુરેશ દલાલ વર્ષા અડલજાની રચનાઓ એમના પોતાના કંઠેથી!
સાવ અંગત - હરિશ્વન્દ્ર જોશી
સુધન - હરનિશ જાની
સૈયર શું કરીએ? - અનિલા જોશી
સ્ટોપ પ્રેસ - મહેંદી હસનની મદદ માટે એક જાહેર ટહેલ...
સ્વીકારું - સ્નેહી પરમાર
હવામાં દગા - રમેશ પારેખ
હુરત આવી ચઈડુ છે અમેરિકામાં...
હે, મિત્ર ! - અનામી - અનુ.જગદીશ જોષી
હોઠ હસે તો - હરીન્દ્ર દવે



no-mind

From where did the Buddha come,
To where did the Buddha go?
If the Buddha is still around,
Where can be the Buddha found?      – Shun-tsung

From non-activity the Buddha came
To non-activity the Buddha disappeared.
Cosmic reality his spiritual body is,
In no-mind the Buddha will appear.      – Ju-man

Great mountains, rivers and seas,
Heaven and earth, sun and moon.
Who says there is no birth and death?
For even these meet their end soon.       -Shun-tsung

Birth is also before birth,
Death is also before death.
If you have attained no-mind,
Naturally there will be nothing left.        -Ju-man

આ એક ચીનના રાજા અને ઝેન મહાત્મા વચ્ચેનો સંવાદ છે. આશરે 1500 વર્ષ પહેલાનો આ સંવાદ ઝેનસાહિત્યમાં ખૂબ જાણીતો છે. પ્રથમ દ્રષ્ટિએ માત્ર contradictory statements હોય એવી છાપ ઊભી કરતો આ સંવાદ ઘણીબધી વાર વાંચ્યા પછી ઊઘડે છે.

સૌપ્રથમ ખૂબ જ ટૂંકમાં ઝેન બુધ્ધીઝ્મ વિષે થોડી મૂળભૂત વાત કરું તો તેમાં મૌન,અનુભૂતિ અને અનુભવ – આ જ મુખ્ય પદ્ધતિઓ છે જે દ્વારા ઝેન માસ્ટર પોતાની પ્રજ્ઞા શિષ્ય સુધી પહોંચાડે છે. કોઈ પ્રવચન અથવા તો વિશાળ ગ્રંથાભ્યાસ હોતો નથી. કોઈકવાર ગુરુ એક જ વાક્ય બોલે જેના ઉપર શિષ્ય આખી જિંદગી વિચાર કરે !!!!!! આવું કરવા પાછળનો હેતુ મુખ્યત્વે એ હોય છે કે સ્વ-અધ્યાય વિનાનું સર્વ વ્યર્થ છે.

પ્રથમ પ્રશ્ન સ્પષ્ટ છે – અહીં કોઈ શારીરિક આવાગમનની પૃચ્છા નથી. વાત બુદ્ધત્વની છે. ઉત્તરમાં વપરાયેલા ત્રણ શબ્દો મહત્વના છે – non-activity, cosmic reality અને no-mind. ત્રણે શબ્દની વિસ્તૃત સમજૂતી ખૂબ લાંબી થઇ જવાનો ડર છે, તેથી ટૂંકમાં – non-activity એટલે સંપૂર્ણપણે કર્તૃત્વભાવ વિનાનું-સંપૂર્ણ સહજ અસ્તિત્વ. cosmic reality એટલે અદ્વૈતની સહજ સ્વીકૃતિ. no-mind એટલે એ અવસ્થા જ્યાં વિચાર અને વિચારકનું દ્વૈત શમી જાય છે. [ આ અત્યંત જ સંક્ષિપ્ત ભાવાર્થ છે ].

બીજા પ્રશ્નનો ઉત્તર અદભૂત છે – પ્રત્યેક ક્ષણ નૂતન છે. ગ્રીક ફિલોસોફર હેરાકલિટસનું અમર સૂત્ર છે – ‘ one can never step into the same river twice.’ પ્રતિક્ષણ ધસમસતું વહેતું પાણી એ નદી છે. ક્ષણ વીતી ગઈ-પાણી વહી ગયું-નદી બદલાઈ ગઈ ! એ જ રીતે જીવન સતત – ક્ષણે ક્ષણે જન્મ લે છે અને ક્ષણે ક્ષણે મૃત્યુ પામે છે…. સાતત્યનો ભાસ ઊભું કરનાર તત્વ છે mind . જેવું mind ને અતિક્રમીને ‘no-mind’ અવસ્થામાં જીવન પ્રવેશે છે તેવું તરત જ જન્મ-મૃત્યુનું પરંપરાગત જ્ઞાન બાષ્પીભૂત થઇ જાય છે.

આ બધી વાતો લાગે તો રોચક, પરંતુ વ્યવહારનું શું !?? એ જ્ઞાન શું કામનું કે જે વ્યવહારમાં નેપથ્યમાં ધકેલાઈ જાય !! ભગવાન બુદ્ધે વ્યવહારઉપયોગી વાત સિવાય કોઈ વાત કદી કરી જ નથી. તેઓ એક માત્ર એવા મહાત્મા હતા જેઓએ કદીપણ ‘સ્વર્ગ’ અથવા ‘નર્ક’ શબ્દોનો ઉલ્લેખ સુદ્ધાં કર્યો નહોતો. તેઓ કહેતા કે જિંદગી એ પહેલા શ્વાસ અને છેલ્લા શ્વાસ વચ્ચેનો ખેલ છે. ન તો એ પહેલા કશું હોય છે કે ન તો એ પછી. [ આથી જ હિંદુ ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મ ભિન્ન ધર્મ છે ]. તેઓએ સતત જીવન અને તેની વિષમતાઓની જ વાત કરી છે. જીવનને સમજતા જેમ ઊંડાણમાં ઉતરતા જઈએ તેમ એક એવી અવસ્થા આવે છે-એવા પ્રશ્નો ઉદભવે છે કે જેનું સમાધાન ઉપરોક્ત કાવ્યમાં આલેખાયું છે.

Comments (6)

ટહુકો.કોમ પર એક નવતર પ્રયોગ

ગુજરાતી કવિતા-સંગીતના ચાહકો માટે ટહુકો.કોમ નામ અજાણ્યું હોય એવું ખબર પડે તો મારા જેવાને કદાચ હાર્ટ-એટેક આવી જાય. ઉત્તમ કવિતાઓ અને ગુજરાતી સંગીતના ખજાનાના એક-એકથી ચડિયાતાં અને દુર્લભ-અણમોલ રત્નો જયશ્રી વરસોથી ટહુકો.કોમ પર પીરસતી આવી છે…

આ વખતે એક સાવ નવતર ખ્યાલ સાથે ટહુકો આપણી સમક્ષ કવિતા અને કાવ્યાસ્વાદને વિડિયો સ્વરૂપમાં લઈને આવે છે. એટલે વાંચવાની ઝંઝટ નહીં. જેમને ગુજરાતી વાંચતા આવડતું ન હોય એવા ગુજરાતીઓ માટે તો આ નવતર પ્રયોગ વરદાન સાબિત થવાનો.

હા, જો કે આ પ્રયોગ નિમિત્તે કેટલાંક સૂચન કરવાનું મન જરૂર થાય.

  • એક જ વ્યક્તિ બધા આસ્વાદ કરાવે એના કરતાં અલગ-અલગ વ્યક્તિઓ આ કામ ઉપાડે તો વૈવિધ્ય જળવાઈ રહે.
  • બધા વિડિયો પોણા કલાકથી બધુ લાંબા છે. વિડિયોની લંબાઈ નોંધનીય રીતે ઓછી કરી શકાય તો પ્રયોગ વધુ આસ્વાદ્ય બની શકે.
  • સાતત્ય જળવાઈ રહે.

વધુ ને વધુ ગુજરાતીઓ આ નવતર પ્રયોગનો લાભ ઉઠાવે એ ઇચ્છનીય છે.

Comments (6)

બદામઘર – મનહર મોદી

ઘટનાનો આકાર છે ગોળ
કપડામાં પાણીને બોળ

ફિક્કુ ખા કે તીખું છોડ
સરવાળે સઘળું ઓળઘોળ

જાતઅનુભવ ભીનો છે
દરિયો સર્જે એક જ છોળ

સરનામું છે એનું એ
ખાટી પોળ કે તીખી પોળ

ડોલે છે ને દોડે છે
મનહર મોદીની ચગડોળ

ચોખ્ખેચોખ્ખું જોખી લે
મારામાં તારાને બોળ

બદામઘર છે યુએસએ
હિન્દુસ્તાની આંખો ચોળ

– મનહર મોદી

Comments (4)

ઍટલાન્ટામાં ડો.રઇશ મનીઆર સાથે હાસ્ય અને કવિતાના સંગમ સમી સાંજ

આ શુક્રવારે સાંજે ૮ વાગ્યે, ઍટલાન્ટામાં પહેલીવાર, ડો.રઇશ મનીઆર સાથે હાસ્ય અને કવિતાના સંગમ સમી સાંજ. એટલાન્ટા નિવાસી મિત્રો, આ પોસ્ટને આપના દોસ્તો સાથે અને ફેસબૂક પર જરૂરથી ‘શેર’ કરશો.

raeeshbhai-atlanta

Comments (1)

ભિક્ષુક – વિપિન પરીખ

મંદિર બ્હાર
ભિક્ષુક,ભીતર હું,
ફર્ક કેટલો?

[ મંદિરની બહાર ઊભેલો ભિખારી તો ભિખારી છે જ – જગ જાણે છે એ વાત, કિન્તુ મંદિરની અંદર પેસતો હુંય શું ભિખારી નથી !!?? હું ક્યાં મંદિરની અંદર નિ:સ્વાર્થ ભાવે જાઉં છું !!?? ]

માંગવાનું કહે છે તો માંગી રહું છું આ પ્રભુ!
દઈ દે મન એવું કે માંગે એ કશું નહી !

-વિપિન પરીખ

Comments (8)

સ્વીકારું – સ્નેહી પરમાર

ઇચ્છાઓની હડિયાપાટી સ્વીકારું
વાહન રાખ્યું છે, ઘુરર્રાટી સ્વીકારું

આડાંઅવળાં દૃશ્યો ના દેખાડું સૌને
માટી ખાધી છે તો માટી સ્વીકારું

ઉપર હળદર જેવું ચમકે છે તન, કિન્તુ
અંદર છે એક હલદીઘાટી, સ્વીકારું

પાણી હો જેનામાં એ દેખાડી દે
કોઈ કહે કે ‘તું છે માટી’, સ્વીકારું

જન્મ છે ઉત્સ્વ તો મૃત્યુ મહોત્સવ છે
જેમ સ્વીકારું ત્વચા, રૂંવાટી સ્વીકારું

– સ્નેહી પરમાર

જાનદાર ગઝલ. ઇચ્છાઓના વાહનની ઘુરર્રાટી અદભુત તો કૃષ્ણ જેવા કૃષ્ણનો અભૂતપૂર્વ ઉધડો લેતો શેર લાજવાબ. ભીતરની હલદીઘાટીનું કલ્પન મજાનું તો છેલ્લા બે શેર પણ એવા જ જોરદાર…

Comments (13)

ગઝલ – પરાજિત ડાભી

ભાવ બદલ્યો, અભાવ બદલ્યો છે,
દોસ્ત, મેં પણ સ્વભાવ બદલ્યો છે.

ના પવન, ના દિશાઓ બદલાણી,
મેં જ મારો પડાવ બદલ્યો છે.

નાવ છે એ જ, નાખુદા પણ એ જ,
પણ નદીએ બહાવ બદલ્યો છે.

જે હતું એ જ છે જગત આખું,
માણસોએ લગાવ બદલ્યો છે.

મોત સીધું, સરળ, રહ્યું કાયમ,
જિંદગીએ જ દાવ બદલ્યો છે.

– પરાજિત ડાભી

બદલાવ વિશેની મજાની ગઝલ…

Comments (9)

ગઝલ- નેહા પુરોહિત

વાંક તારો નથી, ન મારો છે,
એ જ સધિયારો છે, ને સારો છે.

સ્વપ્નમાં, શ્વાસમાં, વિચારોમાં,
પ્રિયનો કેટલો પથારો છે !

જે દીવાલો મેં તોડવા ચાહી,
આજ એનો જ બસ સહારો છે.

કેમ આજે બહુ સતાવે મને ?
મેં હજી ક્યાં કહ્યું, “તું મારો છે !”

ભીતરે વ્યસ્તતા વધી ત્યારે,
અર્થ છોડો, મરમનો મારો છે.

– નેહા પુરોહિત

આ ગઝલ વાંચો અને પાકિસ્તાનથી પરવીન શાકિર ગુજરાતમાં આવી ઊતરી હોય એવું ન લાગે તો કહેજો…

આ ગઝલમાં છે એવા ઉત્તમ મત્લા આપણે ત્યાં બહુ જોવા મળતા નથી. સરળમાં સરલ કાફિયા, સરળમાં સરળ છંદ, સરળમાં સરળ શબ્દો વાપરીને બે જ પંક્તિમાં ચાર કાફિયાના ઇન્ગ્રેડિયન્ટ્સ વાપરીને કવયિત્રી જે વાનગી આપણને પીરસે છે એનો સ્વાદ શબ્દાતીત છે…

Comments (11)

ગઝલ – સુનીલ શાહ

દર્દભીનાં આંસુ શાને પાંપણે શણગારવાનાં ?
જેટલા શ્વાસો મળ્યા, એને હૃદયથી માણવાના.

જે હકીકતમાં કદી પહેરી શકો નહીં જિંદગીભર,
આંખની ખીંટી ઉપર એ સ્વપ્ન શાને ટાંગવાનાં ?

રોજ મનની વ્હાલસોયી ડાળખી પર ફરફરે છે,
એ સ્મરણનાં પાંદડાંને શી રીતે અટકાવવાનાં ?

અન્ય ભાષાને ભલે પંપાળવા નીકળી પડ્યા સહુ,
પણ, અમે તો ગુર્જરીમાં લાગણી કંડારવાના.

જો ! ગઝલનું ગાંડપણ કેવી દશા સર્જી રહ્યું છે,
મારું મન સોગંદ લે છે, દર્દને વિસ્તારવાના !

– સુનીલ શાહ

દર્દથી શરૂ થઈને દર્દ પર પૂરી થતી ગઝલમાં કવિ સ્વપ્ન, સ્મરણ અને ભાષાની મજાની યાત્રા કરાવે છે.

Comments (10)

બુઝાવી નાખો – મકરંદ દવે

– અને ફરીથી અવાજ આવ્યો : બુઝાવી નાખો,
તમે જલાવી તે મીણબત્તી બુઝાવી નાખો !

અમે થથરતા રહ્યા સુણી, શું કરીશું, ભાળી
બહાર બેઠી મનુષ્યભક્ષી સમી તલસતી કરાળ કાળી
અઘોર રાત્રી, જરાક અજવાળું ઝૂંપડીમાં,
બહાર ભૂખી ચકોર વાઘણ તણાં શું ધીમાં
સુણાય પગલાં, અને સુણાતો અવાજ મીઠો :
‘ બુઝાવી નાખો તે મીણબત્તી !’ અહા, અદીઠો
સમર્થ કોઈ પુકાર, ને આ અમે પરસ્પર
વધાવવાને, વખાણવાને અવાજને એ સદાય તત્પર.
અરે, શું ભોળા !
તમે જલાવી તે મીણબત્તી બની છે ઓળા
બધા ભયાનક, ‘ બુઝાવી નાખો !’ અવાજ જાણે
ઊગે છે સૂરજ બનીને પ્રાણે.
સહુ વખાણે
અમે કહેતા : અવાજ આવો સુણી પ્રકાશે
જુઓ, વહાણું નવીન વાશે
પરંતુ બત્તી બુઝાવવાને અહીં ન ચાલે અમારી છાતી,
અવાજની પણ આ મીણબત્તી બને બુઝાતી.

– મકરંદ દવે
[ જે. કૃષ્ણમૂર્તિનું વ્યાખ્યાન સાંભળીને ]

જે. કૃષ્ણમૂર્તિનો મુખ્ય સંદેશ હતો કે – પારકા અજવાળે પથ નહીં મળે……મળશે માત્ર આત્મવંચના. સત્ય ભાળવું હોય તો Be a light unto yourself. તેઓ તમામ પ્રકારના ધર્મ, ધર્મગુરુ, ધર્મપુસ્તકો, પંથ, સંપ્રદાય, આધ્યાત્મિક ગુરુ, અવતાર etc etc – સર્વ પ્રકારની કહેવાતી માર્ગદર્શક authorities ના પ્રખર વિરોધી હતા. આ વાક્યની ગંભીરતા સમજો – તેઓના કહેવા અનુસાર ભગવદ ગીતા ઈત્યાદીને ફેંકી દો ….. જે તમને પ્રત્યક્ષ સમજાય-અનુભવાય-આત્મસાત થાય તે જ તમારા માટેનું સત્ય. ‘તમારા માટેનું’…….-અર્થાત તે સત્ય અન્યને કોઈ જ ખપનું નહીં. કૃષ્ણનું સત્ય કૃષ્ણને મુબારક, અર્જુનનું અર્જુનને અને ગાંધીજીનું ગાંધીજીને. ગાંધીજીએ અમુક વાતની તરફેણ કરી તેથી જો તમે એમ કરવા પ્રેરાયા છો તો તે નરી મૂર્ખતા…… જ્યાં સુધી જે સ્પષ્ટતા અને નિ:શંકતાથી તમે એ સમજો છો કે શ્વાસ લેવો અનિવાર્ય છે અને શ્વાસ ન લેવાથી મૃત્યુ નિશ્ચિત છે તે જ સ્પષ્ટતા અને નિ:શંકતાથી પ્રત્યેક સત્યાન્વેષીને જે-તે સત્યનો અંતરના ઊંડાણમાંથી સાક્ષાત્કાર નહીં થાય ત્યાં સુધી કોઇપણ કંઠી બાંધીને ફરવું એ સત્યશોધનના માર્ગ આડેની સૌથી પ્રચંડ અડચણ છે.

જે. કૃષ્ણમૂર્તિ એક જ ઝાટકે આપણી વર્ષોની માન્યતાઓ અને કહેવાતી આસ્થાનો કચ્ચરઘાણ કાઢી નાખે છે. ફરીથી લખું છું- વાતની ગંભીરતા અનુભવો……આંખો બંધ કરીને વિચારો….આપણી core ને challenge છે આ. જયારે આપણે સંપૂર્ણપણે તમામ માન્યતાઓ,રૂઢિઓ,ઉછીના વિચારો, ઠાલાં રિવાજો, ભક્તિ-સમર્પણ ઈત્યાદિના ખ્યાલો વગેરે વગેરેને હ્રદયથી નિર્મૂળ કરી દઈશું ત્યારે તો આપણી યાત્રા માત્ર શરૂ થઇ શકશે !!!! આથી મોટી કોઈ ક્રાંતિ હોઈ ન શકે. આ જ કારણે જે. કૃષ્ણમૂર્તિને સાંભળ્યા-વાંચ્યા અસંખ્યએ પરંતુ તેઓની વાત જીવનમાં ઉતારનાર વેઢે ગણાય એટલા હશે…..તેઓ પોતે જ જીવનની સંધ્યાએ બોલ્યા હતા કે – I am nothing but an entertainer for people who come to listen to me.

જે. કૃષ્ણમૂર્તિનું વ્યાખ્યાન સાંભળ્યા બાદ કવિના મનોભાવ આ કાવ્યમાં આલેખાયા છે – વાત તો તદ્દન સાચી લાગે છે…….પણ……..વહેવારમાં મુકવી તો……. !!! અંતિમ ચરણમાં કવિ કહે છે કે આ અવાજ પોતે પણ એક મીણબત્તી જ નથી શું ?

Comments (4)

Page 2 of 16123...Last »